عمل تعویض مفصل شانه (آرتروپلاستی شانه) با استفاده از مفصل مصنوعی

تعویض مفصل شانه

در صورتی که مفصل شانه‌تان بطور جدی آسیب دیده باشد، ممکن است برای تعویض آن نیاز به جراحی داشته باشید. در جراحی تعویض شانه، بخش‌های آسیب دیده‌ی شانه برداشته شده و با اجزای مصنوعی به نام پروتز جایگزین می‌شوند.

گزینه‌های درمانی شامل تعویض سر استخوان بازو (برجستگی کروی) یا تعویض قسمت کروی و حفره گلنوئید می‌باشند.

آرتروپلاستی کامل شانه یک روش جراحی بسیار مفید است که به منظور کاهش درد و بازیابی حرکت در بیماران مبتلا به آرتروز شانه در مرحله‌ی انتهایی و گاهی اوقات بعد از برخی شکستگی‌های شدید شانه  استفاده می‌شود. در بیشتر موارد اقدامات غیر جراحی مانند دارو، تزریق و فیزیوتراپی قبل از تصمیم به جراحی در نظر گرفته می‌شوند.

باید دانست که توانبخشی مناسب و گسترده‌ی بعد از عمل یک عامل کلیدی در دستیابی به مزایای حداکثر جراحی تعویض مفصل شانه می‌باشد. با توجه به این نکته، آرتروپلاستی شانه بطور کلی مانند تعویض کامل لگن یا زانو برای تسکین درد موفقیت‌آمیز است. بعد از یک سال، ۹۵ درصد بیماران آرتروپلاستی شانه از حرکت بدون درد که آنها را قادر به ورزش دادن ناحیه‌ی شانه و تسریع بازیابی توان و حرکت می‌کند، لذت می‌برند. از این رو، بیشتر بیماران بطور موفقیت آمیزی به فعالیت‌های که دوست دارند برمی‌گردند و در نتیجه این عمل یک انتخاب بسیار ارزشمند برای درصد زیادی از بیمارانی که دچار درد شدید شانه به علت تحلیل غضروف هستند، می‌باشد.

شما عزیزان می‌توانید با مراجعه به دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی از ایشان برای انجام جراحی تعویض مفصل شانه و سایر جراحی‌های ارتوپدی مشورت و کمک بگیرید. برای دریافت اطلاعات بیشتر می‌توانید با شماره‌های  02122383746 و 09334453393 تماس حاصل فرمایید.

آناتومی شانه


شانه متشکل از سه استخوان است: استخوان بالای بازو (هومروس)، تیغه شانه (کتف) و استخوان ترقوه. شانه یک مفصل گوی و کاسه‌ای است: گوی یا سر استخوان بالای بازو داخل یک حفره در تیغه شانه قرار می‌گیرد. این حفره گلنوئید نامیده می‌شود.

سطوح استخوان‌ها در محل تماس پوشیده از غضروف مفصلی است که از استخوان‌ها محافظت کرده و امکان حرکت آسان آنها را فراهم می‌کند. یک بافت نازک و صاف به نام غشای سینوویال تمام سطوح باقیمانده‌ی داخل مفصل شانه را می‌پوشاند. در یک شانه‌ی سالم، این غشاء مقدار کمی مایع تولید می‌کند که غضروف را لغزنده کرده و تقریباً تمام اصطکاک در شانه را از بین می‌برد.

عضلات و تاندون‌هایی که دور شانه هستند باعث پایداری و حفظ آن می‌گردند.

تمام این ساختارها برای شانه امکان حرکت در یک دامنه‌ی حرکتی بیشتر از هر مفصل دیگری در بدن را فراهم می‌کنند.

چه کسانی به عمل تعویض مفصل شانه نیاز دارند؟


تعویض-مفصل

چندین بیماری می‌توانند باعث شانه درد و ناتوانی شوند بطوری که بیمار جراحی تعویض مفصل شانه را در نظر بگیرد.

آرتروز (بیماری دژنراتیو مفصل) 

این یک نوع آرتریت  ساییدگی مرتبط با سن می‌باشد. این وضعیت در افراد ۵۰ سال به بالا رخ می‌دهد اما ممکن است در افراد جوان‌تر نیز اتفاق بیفتد. غضروفی که نقش ضربه‌گیر را در استخوان‌های شانه دارد، صاف شده و فرسوده می‌شود. سپس استخوان‌ها روی یکدیگر ساییده می‌شوند. در طول زمان، مفصل شانه به آرامی سفت و دردناک خواهد شد.

متاسفانه، روشی برای پیشگیری از ابتلا به آرتروز وجود ندارد. این یکی از دلایل شایع نیاز به جراحی تعویض مفصل شانه می‌باشد.

روماتیسم مفصلی 

بیماری است که در آن غشای سینوویالی که اطراف مفصل است ملتهب و ضخیم می‌گردد. این التهاب مزمن می‌تواند به غضروف آسیب زده و در نهایت موجب تحلیل غضروف، درد و خشکی شود. روماتیسم مفصلی شایع‌ترین نوع از گروه اختلالات تحت عنوان آرتریت التهابی می‌باشد.

آرتریت بعد از ضربه 

این وضعیت می‌تواند بعد از یک آسیب جدی به شانه رخ دهد. شکستگی استخوان‌هایی که تشکیل دهنده‌ی شانه هستند یا پارگی تاندون‌ها یا رباط‌های شانه ممکن است به تدریج به غضروف مفصلی آسیب بزند. این امر باعث درد شانه و محدود شدن عملکرد شانه می‌شود.

یک بیمار با پارگی بسیار بزرگ و طولانی در عضله گرداننده شانه ممکن است دچار آرتروپاتی پارگی روتاتور کاف شود. در این شرایط، تغییرات در مفصل شانه به دلیل پارگی این عضله ممکن است منجر به آرتروز و تخریب غضروف مفصل شود.

بافت‌مردگی بی‌خونی

بافت‌مردگی بی‌خونی (استئونکروز) یک وضعیت دردناک است که زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به استخوان مختل می‌شود. از آنجایی که سلول‌های استخوان بدون جریان خون می‌میرند. استئونکروز می‌تواند در نهایت باعث نابودی مفصل شانه شده و منجر به آرتروز گردد. استفاده‌ی مزمن از استروئید، غواصی در عمق زیاد دریا، شکستگی شدید شانه، بیماری کم‌خونی داسی شکل و مصرف مفرط الکل عوامل خطر بافت مردگی بی‌خونی هستند.

شکستگی‌های شدید 

شکستگی شدید شانه  یک دلیل شایع دیگر است که در اثر آن افراد نیاز به تعویض شانه پیدا می‌کنند. هنگامی که سر استخوان بالای بازو خرد شده باشد، ممکن است قرار دادن تکه‌های استخوان در جای خود توسط پزشک بسیار دشوار باشد. علاوه بر این، جریان خون به قطعات استخوان می‌تواند مختل شود. در این صورت، ممکن است جراح تعویض شانه را توصیه کند. بیماران مسن مبتلا به پوکی استخوان  بیشتر در خطر شکستگی‌های شدید شانه می‌باشند.

جراحی ناموفق تعویض شانه در گذشته 

با اینکه نامتدوال است، اما برخی از عمل‌های تعویض شانه ناموفق هستند که اغلب به علت شل شدن ایمپلنت، ساییدگی، عفونت و دررفتگی می‌باشند. در این شرایط، ممکن است نیاز به یک جراحی ثانویه تعویض مفصل به نام جراحی اصلاحی باشد.

ارزیابی ارتوپدی 


ارتوپدی

جراح ارتوپدی یک ارزیابی کامل را به منظور ارزیابی اینکه می‌توانید از این جراحی بهره‌مند شوید یا خیر، انجام خواهد داد.

معاینه توسط جراح ارتوپدی شامل چند قسمت است:

  • سابقه پزشکی، جراح ارتوپدی اطلاعاتی را در مورد وضعیت کلی سلامتی شما بدست آورده و شدت شانه درد و توانایی عملکرد شما را بررسی می‌کند.
  • معاینه فیزیکی- پزشک حرکت، پایداری و توان شانه را ارزیابی می‌کند.
  • رادیوگرافی- این تصویرها به تعیین شدت آسیب شانه کمک می‌کند. آنها می‌توانند میزان تحلیل فضای مفصل بین استخوان‌ها، صاف شدگی یا بی قاعدگی در شکل استخوان، خارهای استخوانی و قطعات شل غضروف یا استخوان که ممکن است در داخل مفصل غوطه‌ور باشند را نشان دهند.
  • آزمایش‌های دیگر- گاهی اوقات آزمایش‌های خون، ام آر آی یا اسکن استخوان ممکن است به منظور تعیین وضعیت استخوان و بافت‌های نرم شانه مورد نیاز باشند.

جراح ارتوپدی نتایج این ارزیابی را بررسی کرده و به شما خواهد گفت که آیا تعویض مفصل شانه بهترین روش برای تسکین درد و بهبود عملکرد شما است یا خیر. گزینه‌های درمانی دیگر مانند دارو، تزریق، فیزیوتراپی یا انواع دیگر جراحی نیز در نظر گرفته می‌شوند.

آمادگی برای جراحی 


با پزشک خود در مورد هرگونه مشکلی که دارید و داروهایی که مصرف می‌کنید، صحبت کنید. شما باید مصرف برخی داروها بخصوص داروهای مسکن مخدر را از چند هفته قبل از جراحی متوقف کنید.

ممکن است بیشتر نیاز به ورزش داشته باشید. در صورتی که سیگار می‌کشید، از شما خواسته می‌شود که ترک کنید. دانشمندان دریافته‌اند که افرادی که سیگار می‌کشند بیشتر مستعد ابتلا به عوارض ناشی از جراحی تعویض مفصل هستند.

هیچ چیزی را بعد از نیمه شب قبل از عمل نخورید و ننوشید.

این عمل حدود ۳ ساعت طول می‌کشد. پزشکان داروهایی را برای بیهوشی شما در طول جراحی تجویز می‌کنند.

بهتر است برای چند هفته بعد از بازگشت از بیمارستان برای انجام کارهای روزمره خود از شخص دیگری کمک بگیرید. شما زیاد قادر به حرکت دادن بازوی خود نخواهید بود.

همچنین ممکن است نیاز باشید که جای وسایل خانه را تغییر دهید تا در حین بهبودی دسترسی به آنها ساده‌تر باشد.

چگونگی انجام انواع جراحی‌های تعویض مفصل شانه


جراحی

یک جراح ارتوپدی استخوان طبیعی موجود در گوی و حفره‌ی مفصل شانه را با ماده‌ای که می‌تواند فلزی یا پلاستیکی باشد، تعویض می‌کند. این یک جراحی اساسی است که شما را برای چند روز در بیمارستان نگه می‌دارد. همچنین بعد از عمل نیاز به چند هفته فیزیوتراپی خواهید داشت. سه نوع جراحی تعویض مفصل شانه وجود دارند.

  • تعویض کامل شانه: متداول‌ترین عمل است که گوی بالای هومروس را با یک گوی فلزی تعویض می‌کند که به استخوان باقیمانده متصل می‌شود. حفره‌ی موجود با یک سطح پلاستیکی جدید پوشانده می‌شود.
  • تعویض جزئی شانه: تنها گوی موجود در مفصل شانه تعویض می‌گردد.
  • تعویض معکوس شانه: معمولاً در صورت پارگی عضله گرداننده شانه این عمل انجام می‌شود. همچنین زمانی که یک جراحی دیگر در مفصل شانه موثر نبوده باشد، تحت این جراحی قرار می‌گیرید. گوی فلزی به استخوان‌های شانه متصل شده و یک کاسه در بالای بازو ایمپلنت خواهد شد.

مراقبت‌ها و ورزش بعد از عمل تعویض شانه 


بعد از عمل حدود ۲ تا ۵ روز باید در بیمارستان بستری شوید. شانه متورم شده و دردناک خواهد بود. پزشک برای کنترل درد داروهایی را تجویز می‌کند. کمپرس سرد می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.

در ابتدا بازویتان در داخل بریس قرار می‌گیرد تا از حرکت آن جلوگیری شود. ظرف یک روز یا بیشتر فیزیوتراپی برای بازیابی عملکرد شانه آغاز خواهد شد.

فیزیوتراپی را بعد از بازگشت به خانه ادامه خواهید داد. باید ورزش‌هایی را انجام دهید که به تدریج عملکرد مفصل جدید را بهبود می‌بخشند. عجله نداشته باشید: ممکن است بلند کردن هر چیز سنگین‌تر از یک لیوان آب تا ۴ هفته ممکن نباشد. بازویتان در قسمت عمده‌ی دوران بهبودی در آویز قرار دارد. رانندگی ممکن است بعد از ۶ هفته امکان پذیر باشد. در سال بعد از جراحی، احتمالاً نیاز به چند جلسه معاینه توسط پزشک جهت کنترل روند بهبودی خواهید داشت.

بعد از عمل تعویض مفصل شانه بیمار باید روند زیر را طی کند تا بهبودی کامل حاصل شود.

هفته اول 

  • پزشک در روز دوم شما را معاینه می‌کند تا پانسمان را عوض کرده و برنامه‌ی ورزشی در خانه را بررسی کند.

راهنما 

  • ثابت نگه داشتن بافت نرم اطراف، برای کاهش ورم از ماساژ افلوراژ استفاده کنید.
  • خم کردن و حرکات چرخشی با دامنه حرکتی غیر فعال.

ورزش 

  • حرکات پاندول، لغزش روی حوله، خم و راست کردن آرنج، تقویت مچ دست و ساعد.
  • کشش گردن، فشردگی کتف، فشردگی عضله ذوزنقه‌ای پایینی
  • بیرون آوردن آرنج از آویز و ۱۰ تا ۱۵ خم و راست کردن آن در هر بار برای به حداقل رساندن تورم بازو و دست مهم است.
  • تمرینات هوازی مناسب (دوچرخه ثابت، اسکی‌واره)

اهداف 

  • کاهش درد و تورم. استفاده از آویز باید ادامه یابد.
  • خمش تا ۹۰ درجه، چرخش بیرونی در حالت عادی با دامنه حرکتی غیر فعال

هفته ۲ تا ۴ 

  • مراجعه به پزشک برای بیرون آوردن بخیه در روز ۱۴

راهنما 

  • درمان‌های بافت نرم، دامنه حرکتی غیر فعال، لغزش کتف، حرکت خفیف مفصل، حرکت عصب در صورت لزوم. کنترل درد (سرما درمانی، ماساژ (لینک به مقاله ماساژ)، تحریک الکتریکی).

ورزش 

  • ورزش‌های ایزومتریک را در تمام جهات آغاز کنید.
  • ورزش در آب را برای انجام تمرینات با کمک آب انجام دهید.
  • تمرینات تقویت کتف
  • حرکات کلی (مانند ورزش‌های خم و راست کردن تنه)

اهداف 

  • کاهش درد و ورم. ادامه استفاده از آویز، اما از هفته سوم می‌توانید آویز را در طول شب و هنگام بیرون رفتن در بیاورید.
  • خمش، دور کردن دست از بدن، چرخش داخلی تا ۹۰ درجه با دامنه حرکتی غیر فعال
  • خمش، دور کردن دست تا ۹۰ درجه با دامنه حرکتی فعال با حرکات مناسب

هفته ۴ تا ۶ 

  • مراجعه به پزشک یک ماه پس از جراحی

راهنما 

  • در صورت لزوم حرکت بافت نرم، فاسیا و مفصل ادامه یابد.

ورزش 

  • حرکات تقویتی کتف را تا حد بیشتر ادامه دهید.

اهداف 

  • به تدریج آویز را خارج کرده و حرکات روزمره را از سر بگیرید.

هفته ۶ تا ۱۲ 

  • مراجعه به پزشک ۳ ماه بعد از جراحی

راهنما 

  • در صورت لزوم حرکت بافت نرم، فاسیا و مفصل ادامه یابد.

ورزش 

  • حرکات تقویتی را در صفحات مستقیم و بصورت تمرینات دامنه حرکتی فعال و فعال کمکی در حالت تاق باز، نشسته و ایستاده انجام دهید. بدون انجام حرکات ترکیبی. ابتدا تمرینات چرخشی بیرونی را انجام دهید (۵ تا ۱۰ بار)

اهداف 

  • استفاده از آویز را متوقف کنید.

هفته ۱۲ به بعد 

حرکات ترکیبی را انجام دهید و

  • تمرینات خاص ورزشی را در صورتی که بدون درد باشند انجام دهید.
  • تمرینات تقویتی و استقامتی و تناسب اندام را ادامه دهید.

تمام پیشرفت‌ها تقریبی هستند و باید به عنوان یک دستورالعمل کلی استفاده شوند. این پیشرفت‌ها بر اساس شرایط فردی بوده که در طول فرایند درمان ارزیابی خواهد شد.

عوارض 


بیشتر افراد در شانه‌ی خود از حرکت کامل برخوردار بوده و برنامه‌ی روزانه خود را بعد از جراحی تعویض مفصل از سر می‌گیرند. اما مانند هر عملی احتمال بروز عوارض وجود دارد. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • عفونت یا خونریزی دور مفصل: احتمالاً بعد از جراحی برای کاهش احتمال عفونت نیاز به آنتی‌بیوتیک خواهید داشت.
  • دررفتگی: هنگامی که گوی موجود در شانه از حفره خارج می‌شود.
  • اعصاب دور شانه ممکن است در طول جراحی آسیب ببینند که معمولاً بهبود می‌یابند.
  • بعد از سال‌ها استفاده، مفصل تعویض شده ممکن است شل شده یا از استخوان جدا شود. احتمال دارد برای رفع این مشکل نیاز به جراحی داشته باشید.