سیاه شدن سر استخوان ران(نکروز) ناشی از نرسیدن خون کافی به استخوان

سیاه شدن سر استخوان ران

سیاه شدن سر استخوان ران (AVN) استئو نکروز تحت عنوان مرگ بافت استخوانی به علت فقدان خون رسانی یا ناکافی بودن جریان خون به این استخوان خاص از بدن تعریف می‌شود. در استخوان درگیر شده، شکستگی و ترک‌های کوچکی به وجود می‌‌آید که در نهایت می‌‌تواند باعث جدا شدن استخوان شود. در صورتی که این عارضه بر استخوان های نزدیک یک مفصل تاثیر بگذارد ممکن است سطح مفصل جدا شود. معمولا استخوان یا مفصلی که در این عارضه درگیر می‌‌شود استخوان ران است.

 سیاه شدن سر استخوان در استخوان هایی رخ می‌دهد که یک پایانه خون رسانی دارند یا جریان خون رسانی آنها محدود است معمولا استخوان مخور (ران) و سر استخوان هومروس (شانه) استخوان کارپال (استخوان دست) و استخوان تالوس (استخوان پا). مسدود شدن یا بروز اختلال در پایانه خون رسانی باعث مرگ بافت استخوان و در نهایت باعث جدا شدن آن می‌شود.

 اگرچه بافت استخوان مجددا ترمیم می‌شود و دوباره رشد خود را از سر می‌‌گیرد، سرعت تخریب بافت استخوان بیشتر از سرعت بازسازی آن است. در صورتی که استخوان جدا شود ساختار مفصل نیز تخریب می‌‌شود و باعث بروز درد می‌شود. استفاده از پرتو درمانی و داروهای کورتیکو استروئید می‌‌تواند باعث پیشرفت بیماری سیاه شدن سر استخوان شود.

منظور از سیاه شدن سر استخوان این است که بافت استخوان به علت فقدان خون ‌رسانی به استخوان از بین می‌رود و می‌میرد. در صورتی که این عارضه تشخیص داده نشود و درمان نگردد استخوان بسیار شکننده می‌‌شود و احتمال جدا شدن آن وجود دارد این امر باعث بروز بیماری و استئوآرتریت خواهد شد. اگر چه معمولاً بیماری سیاه شدن سر استخوان اصولا استخوان ران را درگیر می‌کند احتمال بروز آن در استخوان شانه، زانو، آرنج، مچ دست، و مچ پا و پا وجود دارد.

 هیچ روشی برای درمان سیاه شدن سر استخوان ران وجود ندارد اما در صورتی که در مراحل اولیه توسط عکسبرداری با اشعه ایکس یا اسکن ام آر آی تشخیص داده شود، روش‌های درمانی غیر جراحی از قبیل اصلاح فعالیت جسمانی، مصرف داروهای ضد التهاب، تزریق دارو و جلسات فیزیوتراپی می‌‌تواند از روند سرعت پیشرفت بیماری بکاهد. از آنجایی که این بیماری یک اختلال پیشرونده است معمولاً به عمل جراحی نیاز دارد.

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی پس از معاینه دقیق بیمار بهترین روش را برای درمان سیاه شدن سر استخوان پیشنهاد خواهدکرد. اگر درمان های غیرجراحی برای بیمار موثر نباشند دکتر انجام جراحی را پیشنهاد خواهد کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.

 چه عواملی باعث بروز نکروز اواسکولار سر استخوان ران می‌شوند؟


 عوامل متعددی می‌توانند ریسک بروز نکروز استخوان را افزایش دهند هر یک از موارد زیر می‌‌توانند به سیاه شدن سر استخوان ختم می‌شوند.

  • شکستگی استخوان یا دررفتگی مفصل که باعث اختلال در جریان خون رسانی شود.
  • پرتو درمانی در درمان سرطان باعث ضعیف شدن استخوان می‌شود و عروق خونی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
  • افزایش فشار درون استخوان باعث تنگ شدن عروق خونی می‌شود بنابراین خون تازه نمی‌تواند به راحتی وارد استخوان شود که این امر باعث تضعیف جریان خون رسانی خواهد شد.
  • مصرف مقادیر زیاد الکل ( در چندین سال متمادی به صورت روزانه) باعث تجمع چربی در خون می‌‌شود و در نتیجه عروق خونی مسدود می‌گردند.
  • مصرف برخی از داروها به مدت طولانی و در مقادیر بالا از قبیل کورتیکو استروئیدها (پردنیزولون) می‌تواند ریسک سیاه شدن سر استخوان را افزایش دهد. مصرف برخی دیگر از داروها مانند بیس فسفونات برای درمان پوکی استخوان به مدت طولانی می‌‌تواند باعث بروز یک بیماری نادر که استئو نکروز فک نام دارد شود.

برخی از بیماری‌ها مانند دیابت، بیماری ایدز (ویروس اچ آی وی )و داسی شدن گلبول‌های قرمز خون، ابتلا به دیالیز، و پیوند بافت می‌‌تواند باعث ابتلا به بیماری سیاه شدن سر استخوان شوند.

علائم و نشانه‌های بیماری نکروز استخوان چیست؟


علائم و نشانه‌های بیماری نکروز استخوان چیست

معمولاً بیماری سیاه شدن سر استخوان در مراحل اولیه بیماری تشخیص داده نمی‌‌شود زیرا اغلب هیچ گونه علامتی ندارد. درد اولین علامتی است که در این بیماری رخ می‌‌دهد که در استخوان یا مفصل درگیر از قبیل مفصل ران و در قسمت سر استخوان مخور رخ می‌دهد.

 در بخش زیر به برخی از علائم این بیماری اشاره می‌کنیم:

  • فشار حاصل از وزن بدن باعث می‌‌شود که درد کشاله ران بدتر شود و این اختلال با گذر زمان پیشرفت کند. درد می‌تواند در ساعات شب یا در هنگام استراحت رخ دهد.
  • در مواردی که این بیماری مفصل ران را درگیر کرده است باعث می‌‌شود که بیمار هنگام راه رفتن دچار لنگی شود و در استخوان درگیر یا اطراف آن فشار و درد زیادی را احساس کند.
  • ممکن است حرکات مفصل محدود شود و بیمار هنگام راه رفتن دچار درد شود. معمولا با گذر زمان احتمال تغییر شکل و بد شکل شدن مفصل آسیب دیده وجود دارد.
  • در صورتی که یک عصب در استخوان یا مفصل آسیب دیده تحت فشار قرار بگیرد ممکن است با گذر زمان عضله ای که توسط آن عصب حمایت می‌شود فلج و دچار بد شکلی شود.

 معمولاً علائم و نشانه‌های حاصل از بیماری در طول بیماری به وجود می‌‌آیند و بیمار زمانی به پزشک مراجعه می‌‌کند که بیماری پیشرفت بسیار زیادی کرده است در صورتی که بیمار تحت درمان قرار نگیرد مفصل آسیب دیده طی مدت پنج سال پس از شروع نکروز استخوان، تخریب خواهد شد.

 پزشکان چگونه بیماری سیاه شدن سر استخوان ران را تشخیص می‌دهند؟


پزشکان چگونه بیماری سیاه شدن سر استخوان ران را تشخیص می‌دهند

هنگامی‌که بیمار به پزشک مراجعه می‌‌کند پزشک با فشار دادن نقاط اطراف محل بروز درد به بررسی التهاب و هر گونه حساسیت می‌پردازد. معمولاً پزشک از بیمار می‌‌خواهد برخی حرکات خاص را انجام دهد و بدنش را در شرایط خاصی قرار دهد. این موارد به پزشک کمک می‌کنند بتواند به این نتیجه برسد که انجام دادن برخی حرکات خاص یا حالت‌های ویژه در مفصل باعث افزایش یا کاهش درد می‌شود یا خیر یا آنکه دامنه حرکات مفصل کاهش می‌یابد. پزشک برای تشخیص وضعیت بیمار و در صورتی که انجام عمل جراحی ضروری باشد دستور انجام آزمایشات زیر را خواهد داد:

  • عکسبرداری با اشعه ایکس: معمولا در مراحل اولیه بیماری استخوان ها در حالت طبیعی قرار دارند اما بعداً با پیشرفت بیماری می‌توان به وضوح تغییراتی که در سر استخوان به وجود می‌‌آید را مشاهده کرد.
  • اسکن استخوان: پزشک ماده رادیو اکتیو که ایمنی بالایی دارد را به صورت وریدی به بیمار تزریق می‌‌کند این ماده از طریق جریان خون وارد بدن می‌‌شود و در همه نقاط بدن می‌چرخد تا بتواند در نهایت به مقصد خود برسد در تصاویر به دست آمده نقاطی که رنگ آنها روشن است دچار آسیب دیدگی هستند معمولاً زمانی از این روش استفاده می‌‌شود که نتایج حاصل از عکسبرداری با اشعه ایکس طبیعی باشند.
  • اسکن ام‌ آر آی: این روش به عنوان حساس‌ترین روش برای تشخیص بیماری نکروز استخوان در مراحل اولیه شناخته شده است زیرا می‌تواند هرگونه تغییرات ایجاد شده در استخوان و فرآیند ترمیم استخوان را نشان دهد. در این نوع عکسبرداری از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی پرقدرت استفاده می‌شود.
  • سی تی اسکن: این روش نسبت به عکسبرداری با اشعه ایکس و اسکن استخوان دقیق‌تر است و با تهیه تصاویر سه بعدی از استخوان می‌‌تواند وسعت آسیب دیدگی آن را مشخص نماید.

نمونه برداری از استخوان: روشی است که پزشک نمونه کوچکی از بافت استخوان را تهیه می‌‌کند و زیر میکروسکوپ آن را بررسی می‌نماید تا بتواند ظاهر میکروسکوپی نکروز استخوان را تشخیص دهد.

روش‌های غیر جراحی برای درمان نکروز استخوان شامل چه مواردی است؟


هدف از درمان نکروز استخوان، بهبود وضعیت مفصل درگیر شده، کاهش درد، متوقف کردن آسیب دیدگی استخوان و اطمینان از سلامت و بقای مفصل است. روش‌هایی که برای درمان نکروز استخوان وجود دارند به دو دسته روش جراحی و روش مراقبتی تقسیم می‌شوند. پزشک برای تشخیص بهترین روش درمانی برای بیمار فاکتورهای زیر را در نظر می‌‌گیرد:

  • سن بیمار
  • مرحله بیماری (مرحله اولیه یا مرحله پیشرفت)
  • محله آسیب‌ دیدگی و وسعت درگیر شدن استخوان
  • وضعیت سرطان و درمان سرطان

ممکن است پزشک برای درمان نکروز استخوان روش‌های درمانی غیر جراحی را پیشنهاد دهد.

داروها

مصرف داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب ( NSAIDS ) می‌‌تواند به تسکین درد کمک کند. پزشک به کودکانی که دچار بیماری انعقاد خون هستند داروهای رقیق کننده خون می‌دهد تا لخته‌های خونی ایجاد شده از بین برود.

 اجتناب از تمرینات ورزشی سنگین

افرادی که به بیماری نکروز استخوان مبتلا هستند باید از انجام دادن فعالیت‌هایی که فشار زیادی را به مفصل آسیب دیده وارد می‌کند خودداری کنند تا از آسیب دیدگی بیشتر مفاصل جلوگیری گردد. اجتناب از انجام دادن این حالت‌های ورزشی باعث می‌شود از میزان فشاری که به مفصل و استخوان وارد می‌‌شود کاسته شود در اصفهان فرصت کافی برای ترمیم خود را در اختیار داشته باشد. ممکن است پزشک به بیمار توصیه کند از وسایلی مانند عصا استفاده کند تا فشار کمتری به مفصل آسیب دیده وارد شود. پزشک به بیمار توصیه می‌کند که از تحرکات در تمرینات ورزشی سنگین خودداری کند و به انجام فعالیت‌های دیگری بپردازد.

 تحریک الکتریکی

تحریک الکتریکی می‌تواند به رشد استخوان کمک کند. می‌توان از این روش در حین عمل جراحی استفاده کرد و آن را به طور مستقیم برای بافت آسیب دیده استخوان به کار برد.

انجام تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی

انجام تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی

معمولاً پزشک انجام دادن تمرینات ورزشی خاص در جلسات فیزیوتراپی را به عنوان بخشی از فرآیند درمان و بهبود استخوان یا به تعویق انداختن جراحی پیشنهاد می‌کند. پزشک تمریناتی که برای بیمار مناسب هستند را به او توصیه می‌کند. در صورتی که این بیمار به موقع تشخیص داده شود و امکان پیشگیری از آسیب دیدگی بیشتر مفصل وجود داشته باشد، تمرینات ورزشی مخصوص به بخشی از طرح اولیه درمان تبدیل خواهند شد متاسفانه در اکثر بیماران ورزش کردن فقط باعث می‌شود نیاز به عمل جراحی به تعویق بیفتد و درد به صورت موقت تسکین می‌یابد در نهایت انجام عمل جراحی برای افرادی که نیاز به ترمیم استخوان دارند ضروری است ورزش کردن باعث افزایش جریان خون به مفصل می‌شود و در نتیجه مواد مغذی مورد نیاز برای بهبود و ترمیم استخوان و همچنین تسکین درد را فراهم خواهد کرد.

 افزایش دامنه حرکات مفصل

هدف از انجام دادن تمرینات مخصوص دامنه حرکات، افزایش یا حفظ انعطاف پذیری مفصل است. نکروز استخوان می‌تواند باعث سفتی و خشکی مفصل شود که این امر منجر به بروز مشکل در هنگام راه رفتن خواهد شد. گاهی اوقات این مشکل تا مدت زیادی تشخیص داده نمی‌‌شود بنابراین به محض آن که بیماری تشخیص داده شد باید بیمار فوراً به انجام تمرینات ورزشی بپردازد.

انجام دادن تمرینات تقویتی

هدف از انجام دادن تمرینات تقویتی این است که عضلات اطراف مفصل آسیب دیده تقویت شوند و از آن در برابر آسیب دیدگی محافظت کنند. تمرینات تقویتی می‌توانند شامل تمرینات تقویتی با طناب ورزشی باشد.

انجام دادن عمل جراحی


انجام دادن عمل جراحی

بیش از ۵۰ درصد از بیماران مبتلا به نکروز استخوان حدود سه سال پس از تشخیص به درمان با عمل جراحی نیاز خواهند داشت. پزشک بر اساس شرایط بیمار نوع روش جراحی را مشخص می‌کند. در بخش زیر به برخی از این جزئیات اشاره می‌‌کنیم:

 کاهش فشار از مغز استخوان

پزشک قسمتی از لایه داخلی استخوان را خارج می‌کند. هدف از انجام این کار کاهش فشار از قسمت داخلی استخوان است تا جریان خون رسانی به موضع درگیر افزایش یابد و فضای بیشتری به وجود بیاید تا بافت سالم استخوان بتواند به تولید عروق خونی جدید بپردازد.

 پیوند استخوان

در این روش پزشک قسمتی از بافت استخوانی از سایر نقاط بدن را بر می‌دارد تا بتواند آن را به استخوان آسیب دیده پیوند دهد. معمولاً این فرایند پس از کاهش فشار از مغز استخوان انجام می‌شود. افزایش جریان خون با انجام پیوند عروق خونی که شامل شریان و سیاهرگ است، انجام می‌‌شود.

 شکل دهی مجدد استخوان( استئوتومی‌)

در این روش پزشک بخشی از استخوان آسیب دیده را خارج می‌کند تا بتواند شکل آن را تغییر دهد و فشاری که به آن وارد می‌شود کاهش یابد. این روش در مراحل اولیه بیماری و در شرایطی که نقاط کوچکی از استخوان درگیر شده‌اند موثر می‌‌باشد و فرایند تعویض مفصل را به تعویق می‌اندازد.

 تعویض مفصل ران

در مراحل آخر بیماری هنگامی‌که استخوان به طور کامل جدا می‌‌شود یا آسیب می‌‌بیند و سایر روش‌های درمانی نتوانسته باشد کمکی به بیمار کند، پزشک تصمیم می‌گیرد به تعویض مفصل آسیب دیده بپردازد و آن را با یک مفصل فلزی یا پلاستیکی تعویض نماید.

مراقبت‌ها و توانبخشی


مراقبت‌ها و توانبخشی

دوران بهبود و برنامه توانبخشی به نوع برنامه درمانی انتخاب شده بستگی دارد هنگامی‌که پزشک به رفع فشار از قسمت داخلی استخوان می‌‌پردازد بیمار باید به مدت چند هفته از عصا استفاده کند. در صورتی که پزشک به رفع فشار از قسمت مغز استخوان بپردازد و عمل پیوند بافت استخوان را انجام دهد دوران بهبود طولانی‌تر خواهد بود. به طور کلی جراحی استئوتومی ‌باعث می‌شود به مدت چند ماه فعالیت بیمار محدود شود. معمولاً تعویض کامل ران باعث می‌شود که بیمار بتواند ظرف مدت چند روز شروع به راه رفتن کند. به طور کلی بهتر است تا جایی که امکان دارد فرآیند عمل جراحی تعویض ران را در بیماران به ویژه افراد جوان به تعویق انداخت زیرا احتمال لق شدن ایمپلنت وجود دارد و اغلب جراحی دوم برای تعویض ران از پایداری کمتری برخوردار است.

 بیمار باید به طور منظم در جلسات فیزیوتراپی شرکت کند

بیمار باید به طور منظم در جلسات فیزیوتراپی شرکت کند

پس از عمل جراحی، استخوان باید بهبود یابد و این امر به طور صحیح انجام شود. انجام دادن جلسات فیزیوتراپی به صورت منظم باعث می‌‌شود که این امر محقق شود در بخش زیر به علل سودمند بودن فیزیوتراپی اشاره می‌‌کنیم:

  • پزشک فیزیوتراپی به بیمار کمک می‌‌کند به کمک عصا و واکر و سایر وسایل کمکی شروع به راه رفتن کند. این وسایل باعث می‌‌شود فشاری که وزن بدن به مفصل ران وارد می‌کند را کاهش دهد، و این امر باعث تسریع فرایند بهبود استخوان می‌‌شود.

پزشک تمریناتی را به بیمار یاد می‌دهد که از بد شکل شدن مفصل جلوگیری می‌کند و به بهبود انعطاف پذیری و تحرک مفصل کمک می‌کند. این مسئله نکته بسیار مهمی است.