رفع گودی کمر(لوردوز) براساس شدت قوس ، سن بیمار و میزان درد و عوارض

از دید جانبی، ستون فقرات یک انحنای نرم و طبیعی دارد. ستون فقرات صدری یک انحنای کیفوتیک دارد، انحنای کیفوتیک یک انحنای به سمت بیرون بدن است. بخش گردنی و لومبار ستون فقرات یک انحنای لوردیک دارد، انحنای لوردوتیک، انحنای به سمت داخل بدن است. وقتی انحنای به سمت داخل بدن بیش از حد باشد، به این عارضه لوردوز گفته می‌شود. در صورتی که انحنا به خودی خود ترمیم شود و علائمی نداشته باشد، درمان آن نیز لزومی ندارد. هرچند، برای علل اصلی انحنای زیاد کمر باید درمان‌ صورت گیرد.

بسته به سن بیمار، گودی بیش از حد کمر(هایپرلوردوز) یا کمر صاف (هیپولوردوز)، ممکن است، روش‌های درمانی مختلفی به وی پیشنهاد شود.

 

درمان قوس کمر به شدت گودی بستگی دارد. درمان‌های غیرجراحی شامل داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی و بریس‌ها می‌شود. در صورتی که گودی بیش از اندازه باشد یا درمان‌های غیرجراحی نتواند پس از مدتی معین، تأثیری بر درمان انحنا یا علائم آن بگذارد، شاید به جراحی هم نیاز شود. اگر لوردوز بر اعصاب یا طناب‌نخاعی تأثیر بگذارد هم به جراحی نیاز خواهد بود.

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی پس از معاینه بیمار بهترین روش را برای درمان گودی شدید کمر(لوردوز) اعم از روش های جراحی و غیرجراحی پیشنهاد خواهند کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.

انواع انحراف ها و ناهنجاری‌های ستون فقرات


ستون فقرات یا ستون مهره‌ها موجب ثبات بالا تنه انسان است. ستون فقرات به بدن کمک می‌کند تا خود را صاف نگاه دارد. این ستون استخوانی متشکل از چندین استخوان بدون شکل هندسی است، که به آنها مهره می‌گویند و در یک خط صاف قرار گرفته‌اند.  در دید جانبی ستون فقرات دو انحنای نرم دارد و در دید روبرو شبیه یک خط صاف دیده می‌شود. هنگامی که این دو انحنا بیش از اندازه زاویه پیدا کنند، امکان دارد مشکلات شدیدی همچون کمردرد، مشکل تنفسی و خستگی بروز کند، به این عارضه در فرد بدشکلی ستون فقرات می‌گویند. بدشکلی ستون فقرات در واقع ناهنجاری در شکل، انحنا و انعطاف‌پذیری ستون فقرات است.

انواع مختلف بدشکلی ستون فقرات عبارتند از: اسکولیوز، لوردوز و کیفوز. عارضه اسکولیوز باعث انحراف طرفی ستون فقرات می‌شود و دیگر ستون فقرات در دید روبرو به شکل یک خط صاف دیده نمی‌شود. اسکولیوز می‌تواند مانند حروف C انگلیسی یا S انگلیسی باشد. مشخصه بیماری لوردوز، انحنای بیش از اندازه ستون فقرات است که گاهی اوقات به آن کاوپشتی می‌گویند. کیفوز یک نوع بیماری است که در آن ستون فقرات انحنای بیش از حدی در ناحیه صدری (سینه) پیدا می‌کند و فرد به شکل گوژپشت دیده می‌شود.

علت لوردوز چیست؟


چندین بیماری مختلف می‌توانند باعث بروز لوردوز شوند، از جمله اسپوندیلیت، پوکی استخوان ، چاقی و عفونت دیسک کمر. همچنین کیفوز، دررفتگی لگن، آکوندروپلازی، اختلالات عصبی-عضلانی یا پوسچر (وضعیت بدنی) نادرست نیز از دیگر دلایل بروز لوردوز است. معمولاً لوردوز در ناحیه لومبار ستون فقرات رخ می‌دهد ولی می‌تواند بخش گردنی آن را نیز درگیر کند. این عارضه می‌تواند در هر سنی  رخ دهد.

نشانه های این عارضه چیست؟


شخص مبتلا به لوردوز در ناحیه لومبار ستون فقرات ظاهری کاوپشت گونه خواهد داشت، که باعث بیرون‌زدگی بیش از حد باسن می‌شود. اگر شخص مبتلا به لوردوز روی سطحی سفت دراز بکشد، فاصله‌ای قابل توجه میان کمر وی و آن سطح بوجود خواهد آمد. لوردوز می‌تواند باعث بروز دردی شود که بر تحرک و دامنه حرکتی فرد نیز اثر بگذارد. علائم لوردوز متغیر است، بسته این که لوردوز ناشی از چه بیماری زمینه‌ای است.

تشخیص قوس کمر


تشخیص قوس کمر با مروری بر سابقه پزشکی فرد و سپس یک معاینه جسمانی انجام می‌شود. در طی معاینه فیزیکی فرد، پزشک از بیمار خواهد خواست تا به طرفین و به جلو خم شود تا پزشک بتواند دامنه حرکتی وی و راستای ستون مهره‌های بیمار را بررسی کند. همچنین این کار باعث می‌شود تا تصحیح یا انعطاف‌پذیری قوس ستون فقرات بیمار مشخص شود. اگر قوس ستون فقرات انعطاف‌پذیر باشد، لوردوز هنگامی که بیمار به جلو خم می‌شود به خودی خود تصحیح می‌شود. معنای این حرف آن است که قوس کمر، مشکل‌زا نیست و نیازی به درمان پزشکی ندارد. اگر قوس کمر به خودی خود صاف یا تصحیح نشد، ممکن است به درمان نیاز باشد. تشخیص پزشکی با استفاده از عکسبرداری با اشعه ایکس (رادیولوژی) تأیید می‌شود.

راه های رفع و درمان گودی کمر


درمان گودی کمر (لوردوز) به شدت بیماری بستگی دارد. برخی از موارد خفیف، اصلاً نیازی به درمان ندارد، ولی باید بطور منظم تحت مراقبت قرار بگیرد تا از عدم وخامت آن اطمینان حاصل شود. بسیاری از مبتلایان به گودی کمر متوسط می‌توانند با تمرینات فیزیوتراپی قدرت و انعطاف‌پذیری خود را بهبود بخشیده و دامنه حرکتی خود را نیز افزایش دهند و همچنین با مصرف دارو می‌توانند تورم و درد را تسکین دهند، هرچند برخی از بیماران باید برای جلوگیری از پیشرفت بیماری از بریس نیز استفاده کنند. همانند اسکولیوز و کیفوز، شدیدترین موارد لوردوز باید با جراحی درمان شوند.

بریس

در صورت وخامت بیش از حد یا پیشرفت بیماری، پزشک برای بیمار استفاده از بریس‌های طبی را تجویز خواهد کرد.

 فیزیوتراپی

فیزیوتراپی بیمار را قادر می‌سازد تا قدرت، انعطاف پذیری و دامنه حرکتی عضلات خود را افزایش دهد. فیزیوتراپ می‌تواند برنامه‌ ورزشی خانگی برای بیمار تجویز کند.

تمرینات ورزشی برای گودی کمر (لوردوز)

تمرینات ورزشی مختص به گودی کمر مطابق وضعیت بیمار، هایپرلوردوز یا هایپولوردوز، تجویز می‌شود. هدف آنها بهبود وضعیت کلی، تقویت و کشش بعضی از ماهیچه های استراتژیک مخصوص و همچنین  تحریک سیستم عصبی-عضلانی برای اتخاذ یک حرکت اصلاحی بر خلاف منحنی غیر طبیعی کمر به منظور تأثیر مثبت بر این وضعیت است.

هنگامی که انحنای غیرطبیعی کمر به قدری شدید نباشد تا به راهکار درمانی دیگر نیاز باشد، از این تمرینات می‌توان بعنوان تنها روش درمانی برای گودی کمر استفاده کرد. هدف از این تمرینات تقویت تعادل عضلانی از طریق تصحیح پوسچر و کاهش هرگونه در است.

در صورتی که بیماری به پیشرفت خود ادامه داد و درمانرکوتاه یا بلند مدت غیرقابل اجتناب بود، تمرینات می‌توانند نقش آماده‌‌ساز بیمار برای مراحل بعدی درمان را ایفا کنند.

برای تصحیح هرگونه قوس بیش از حد در کمر، باید عضلات خم کننده لگن و کمر کشیده شود. عضلات سرینی و شکمی نیز باید تقویت شود.

آنچه در ادامه می‌آید صرفاً جهت مطالعه است. توصیه می‌شود پیش از آغاز تمرینات توانبخشی با پزشک متخصص مشورت کنید.

کشش فلکسور لگن

  • این تمرین عضله ایلیوپسواس لگن، قویترین فلکسور لگن، را کش می‌دهد.
  • در حالتی که نشان داده شده یه زانوی خود را روی زمین بگذارید.
  • به آرامی لگن خود را به جلو فشار داده و پشت خود را صاف نگاه دارید، فشار را تا حدی ادامه دهید که احساس کشش نمایید.
  • برای 20 الی -30 ثانیه در همین حالت بمانید، این حرکت را 3 الی 5 بار تکرار کرده و چندین بار در روز انجام دهید.

کشش کمر

  • به پشت دراز کشیده و زانوهایتان را خم کنید.
  • تا جای ممکن زانوی خود را به عقب بکشید.
  • برای 20 الی -30 ثانیه در همین حالت بمانید، این حرکت را 3 الی 5 بار تکرار کرده و چندین بار در روز انجام دهید.

کرانچ شکمی

  • به پشت دراز کشیده و زانوهایتان را خم کنید.
  • به آرامی دست‌هایتان را به سمت زانو کشیده و سپس به حالت اول بازگردید، سر و شانه‌هایتان را بالاتراز سطح زمین نگاه دارید.
  • این تمرینات را تا زمانی که به عضلات شکم فشار آورد تکرار کنید (در ابتدا شاید بتوانید تنها 10 تکرار انجام دهید).
  • برای یک دقیقه استراحت کرده و این حرکت را در 2 الی 3 ست تکرار کنید.
  • می‌توانید برای افزایش دشواری این تمرین، دست‌هایتان را بصورت ضربدری روی سینه یا کنار گوش قرار دهید (مطابق تصویر). به خاطر داشته باشید که دست‌هایتان را پشت گردن خود قلاب نکنید، زیرا احتمال رگ به رگ شدن گردن وجود دارد.

کرانچ به طرفین

  • به پشت روی زمین دراز بکشید، زانوهای خود را خم کنید و کف پای خود را کامل به زمین بچسبانید.
  • دست‌هایتان را همانند تصویر کنار سر نگاه دارید.
  • همرمان با جدا کردن سر و شانه‌ها از روی زمین، بالا تنه خود را بچرخانید، به نحوی که آرنج راست به سمت زانوی چپ برود.
  • به حالت اول بازگشته و همین حرکت را برای دست چپ و زانوی راست انجام دهید.
  • در ابتدا، این حرکت را در 2 ست و هر ست 10 تکرار انجام دهید و تدریجاً آن را به 3 ست و هر ست 20 تکرار برسانید.

پُل

  • به پشت روی زمین دراز بکشید، زانوهای خود را خم کنید و کف پای خود را کامل به زمین بچسبانید.
  • به آرامی  باسن خود و سپس کمر خود را از روی زمین بلند کنید.
  • تا جای ممکن باسن خود را به سمت بالا ببرید تا جایی که کار کردن عضلات را حس کنید.
  • برای 5 الی -10 ثانیه در همین حالت بمانید و سپس استراحت کرده و حرکت را تکرار کنید.
  • در ابتدا سعی کنید این حرکت را 2 ست و هر ست 10 تکرار انجام دهید، سپس به 3 ست و هر ست 20 تکرار برسانید.
  • این حرکت را می‌توان با یک پا انجام داد تا به سختی آن افزوده شود.

چه زمانی جراحی برای درمان قوس کمر لازم است؟


در صورتی که گودی بیش از اندازه باشد یا درمان‌های غیرجراحی نتواند پس از مدتی معین، تأثیری بر درمان انحنا یا علائم آن بگذارد، شاید به جراحی هم نیاز شود. اگر لوردوز بر اعصاب یا طناب‌نخاعی تأثیر بگذارد هم به جراحی نیاز خواهد بود.

از روش های متعددی استفاده می شود، که تعیین آن به واسطه شرایط ایجاد شده برای قوس لوردوتیک بیش از حد انجام می شود. جراح نوع و نحوه جراحی را تعیین می‌کند (قدامی/ خلفی، عقب یا جلو) البته تصمیم او بر پایه سابقه پزشکی، علائم و یافته‌های رادیولوژی است.

فیوژن ستون فقرات متداول‌ترین نوع جراحی ترمیمی برای لوردوز حاد است. در اکثر عمل‌های فیوژن برای درمان لوردوز، یک وسیله ثابت کننده نصب شده و در جای خود ثابت می‌شود تا از وخامت بیشتری قوس کمر در طول زمان جلوگیری نماید. مشخصاً این قطعات غیرارگانیک معمولاً باعث عوارض پس از عمل فراوانی در بیمار می‌شود.

روش های انجام جراحی

روش‌های جراحی متنوعی برای ترمیم بدشکلی‌های ستون فقرات وجود دارد و انتخاب روش جراحی بر اساس نوع بدشکلی، محل قوس، راحتی دسترسی به ناحیه قوس و انتخاب جراح بستگی دارد.

روش قدامی

در این عمل، جراح از روبرو به ستون فقرات نزدیک می‌شود بجای آن از از پشت به آن دسترسی پیدا کند. برش از پهلوی بیمار و، بسته به ناحیه گودی در ستون فقرات، از روی دیوار قفسه سینه یا از روی شکم زده می‌شود. ریه‌ها تخلیه شده و دنده‌ها کنار زده می‌شوند تا دسترسی جراح به ستون فقرات میسر شود. بعد از رسیدن به ستون فقرات، ماده دیسک میان مهره‌های درگیر با قوس برداشته می‌شود. روی هر مهره درگیر با قوس پیچ نصب می‌شود، و این پیچ‌ها به یک یا دو میله وصل می‌شوند. بعد از کاشت وسیله، فیوژن انجام می‌شود، سطح استخوانی مهره‌ها سخت شده و استخوان پیوندی کاشته می‌شود. ترکیبی از فشار میله و گردش میله، بدشکلی ستون فقرات را ترمیم خواهد کرد. محل برش بخیه خورده و پانسمان می‌شود.

روش خلفی

این روش، متداول‌ترین روش این جراحی است و در حالیکه بیمار روی شکم دراز کشیده، برش از پشت سر بیمار زده می‌شود. برش تا میانه کمر ادامه می‌یابد. قلاب‌هایی را در ناحیه پشت به لامینا متصل کرده و پیچ‌ها در میانه ستون فقرات قرار داده می‌شوند. پس از قرار گیری قلاب‌ها و پیچ‌ها، یک میله را خم کرده و به شکل راستای طبیعی ستون فقرات شکل داده می‌شود، سپس این میله نصب شده و اصلاح انجام میشود. بعد از سفت کردن پیچ‌ها، محل برش بخیه خورده و پانسمان می‌شود.

روش قدامی و خلفی

 از این روش در مواردی استفاده می‌شود که قوس، خشک و حاد است. اولین راه دسترسی به ستون مهره‌ها از جلوی بیمار ایجاد می‌شود. از پهلوی بیمار و، بسته به ناحیه گودی در ستون فقرات، از روی دیوار قفسه سینه یا از روی شکم برش می‌خورد. ماده دیسک میان مهره‌ای تخلیه می‌شود. در این روش باید یکی از دنده‌ها برداشته شده، که بعداً برای پیوند استخوان از آن استفاده خواهد شد.

پس از عمل قدامی، زخم بخیه خورده و بیمار به حالت خلفی برگردانده می‌شود. برش تا میانه کمر ادامه می‌یابد. قلاب‌هایی را در ناحیه پشت به لامینا متصل کرده و پیچ‌ها در میانه ستون فقرات قرار داده می‌شوند. پس از قرار گیری قلاب‌ها و پیچ‌ها، یک میله را خم کرده و به شکل راستای طبیعی ستون فقرات شکل داده می‌شود، سپس این میله نصب شده و اصلاح انجام میشود. بعد از سفت کردن پیچ‌ها، محل برش بخیه خورده و پانسمان می‌شود.

جراحی از طریق ویدیو توراکوسکوپی (VATS)

این تکنیک کمتر تهاجمیِ جراحی، با استفاده از یک دوربین کوچک انجام می‌شود. بیمار به پهلو خوابانده شده، 4 برش 1 اینچی در پهلوی دیواره قفسه سینه می‌زنند. یک توراکوسکوپ، وسیله‌ای نازک است که یک دوربین و چراغ در انتهای آن قرار دارد، از طریق این شکاف‌ها به داخل بدن فرستاده می‌شود. توراکوسکوپ تصاویری از داخل قفسه سینه بیمار را به صفحه نمایش انتقال می‌دهد، جراح با استفاده از این تصاویر عمل را انجام می‌دهد. منقبض کننده، ساکشن و سایر ابزارهای لازم برای این جراحی نیز از طریق سایر شکاف‌ها داخل بدن می‌شوند. اقدامات روش قدامی، که متشکل از برداشتن دیسک میان‌مهره‌ای، پیوند استخوان و نصب وسیله ثابت کننده است، انجام می‌گیرد. ریه برای مهیا شدن دسترسی به ستون فقرات تخلیه می‌شود. برش‌ها با نخ بخیه جذبی، بخیه شده و ریه نیز دوباره پر می‌شود.

بهبودی


چه از روش محتاطانه برای درمان قوس کمر استفاده شود و چه از روش جراحی، مسئله مهم، پیروی کردن دقیق از تجویز و توصیه‌های پزشک و / یا فیزیوتراپ است. در صورت وجود هرگونه سوال در مورد محدودیت انجام تمرین، آن را با پزشک خود در میان بگذارید. پزشک می‌تواند جایگزین‌های مناسبی را به شما پیشنهاد دهد. امکان دارد در طرح درمان، فیزیوتراپی گنجانده شود تا قدرت، انعطاف پذیری و دامنه حرکتی عضلات بیمار افزایش یابد. فیزیوتراپ می‌تواند برنامه‌ ورزشی خانگی برای بیمار تجویز کند. اگر بیمار تحت عمل جراحی ستون فقرات قرار بگیرد، پیش از ترخیص از بیمارستان توصیه‌ها و نسخه‌های دارویی به وی داده خواهد شد. مراقبت از بیمار در مراجعات بعد از جراحی نیز توسط جراح ادامه خواهد یافت.