درمان صافی کف پا از طریق اصلاح ساختار استخوان و تاندون کف پا

درمان-صافی-کف-پا

قوس موجود در کف پا در هنگام ایستادن یا راه رفتن از فرد محافظت می‌کند. عدم وجود چنین قوسی را صافی کف پا می‌نامند. در صافی قابل انعطاف، هنگامی که وزنی روی پا نباشد می‌توان قوس کف پا را مشاهده کرد. در صافی غیر قابل انعطاف، هیچ قوسی، چه در حالتی که وزنی روی پا است و چه در حالتی که وزنی روی پا نیست، هیچ قوسی دیده نمی‌شود. تمام کودکان با پای صاف متولد می‌شوند. پس از سن سه سالگی، به تدریج قوس در پای کودکان ایجاد می‌شود. اما در برخی موارد نادر، می‌توان صافی کف پا را در هنگام تولد تشخیص داده و آن را درمان کرد. صافی قابل انعطاف و بدون درد معمولا در دوران بزرگسالی نیز مشکلی ایجاد نمی‌کند. اگر صافی کف پا برای فرد آزار دهنده باشد، او می‌تواند برای درمان یکی از روش‌های زیر را انتخاب کند:

  • کفش‌های مناسب بخرد.
  • از کفی‌های کفش، مانند محافظ قوس، استفاده کند. این کفی‌ها را هم می‌توان به صورت بدون نسخه خریداری کرده و هم می‌توان با تجویز پزشک به طور سفارشی کفی مناسب برای فرد را ساخت.
  • از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی برای کاهش درد استفاده کند.
  • به پا استراحت داده و در محل دردناک از یخ استفاده کند.
  • با تجویز پزشک درمان فیزیوتراپی را آغاز کند.
  • اگر این روش‌ها مفید نبود، جراحی انجام دهد.

اگر روش‌های اولیه‌ی درمان به رفع مشکلات ناشی از صافی کف پا کمک نکرد، انجام جراحی به بیمار توصیه می‌شود. جراحی به علت ایجاد صافی پا و شرایط بیمار بستگی دارد. روش‌های مختلف جراحی برای اصلاح صافی کف پا عبارتند از:

  • ترمیم تاندون کشیده یا پاره شده
  • ترکیب یک یا چند استخوان پا یا قوزک پا با یکدیگر
  • قطع و شکل دهی مجدد استخوان به منظور اصلاح هم ترازی آن
  • استفاده از یک تکه تاندون به منظور افزایش طول یک تاندون دیگر یا به عنوان جایگزینی برای تاندون دیگر

دکتر مهدی شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی، پس از معاینه دقیق بیمار برنامه درمانی مناسب برای هر فرد را مشخص می‌کند. ایشان با تبحر و تجربه در زمینه جراحی‌های اصلاحی ناهنجارى‌هاى اندام‌ها قادر به درمان عارضه صافی شدید کف پا هستند. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.همچنین می‌توانید به آیدی تلگرام Dr_shahrestanii@ مراجعه کنید.

علت صافی کف پا چیست؟


صافی کف پا در اثر شل بودن رباط‌های پا ایجاد شده و باعث صافی قوس کف پا می‌شود. این مشکل ارثی است. صافی کف پا در افراد مبتلا به سندرم داون دیده می‌شود. صافی غیر قابل انعطاف در اثر رشد غیر طبیعی پاها به وجود می‌آید. رشد غیر طبیعی پاها یا منشا ژنتیکی دارد و یا در اثر مشکلات دیگری همچون فلج مغزی اتفاق می‌افتد. صافی پا در بزرگسالان ممکن است در اثر شکستگی یا جابجایی استخوان، پارگی یا کشیدگی تاندون، یا آرتروز ایجاد شود. صافی غیر قابل انعطاف در بزرگسالان 40 ساله و مسن‌تر که افزایش وزن یا عدم تحرک دارند به وجود می‌آید. گاهی ممکن است مشکلی در بزرگسال عود کند اما در اکثر موارد، صافی کف پا به تدریج به وجود می‌آید.

علائم صافی کف پا و قوس‌های افتاده


ممکن است صافی کف پا در برخی افراد باعث ایجاد مشکل نشود، علائم صافی کف پا عبارتند از:

  • درد پا و مچ پا، ران، زانو، باسن یا کمر
  • خم بودن پاها به سمت داخل (رو به زمین بودن بیش از حد پاها) که باعث آسیب زودهنگام به پا و ایجاد مشکل در کفش پوشیدن می‌شود.
  • ضعف، بی حسی یا سفتی پاها

اگر صافی کف پاها باعث ایجاد مشکل یا درد شد، فرد باید به پزشک مراجعه کند.

آیا کف پاهای شما صاف است؟


آیا-کف-پاهای-شما-صاف-است

بیمار می‌تواند با خیس کردن پاهای برهنه‌ی خود و ایستادن روی سطحی مانند سیمان که اثر خیسی را نشان می‌دهد، به صاف بودن کف پاهای خود پی ببرد. زمانی که فرد پاهایش را از روی سطح زمین برمی‌دارد، اگر اثر کف پا به طور کامل روی زمین باشد به این معنی است که کف پاها صاف است. اگر کف پاها طبیعی بوده و قوس داشته باشد، در قسمت قوس یا برآمدگی روی پا که بالاتر است، نشانی روی زمین بر جا نمی‌ماند. بسیاری از کودکان به نوعی صافی پا به نام صافی قابل انعطاف مبتلا هستند اما در این کودکان نیز قوس کمی وجود دارد که در سال‌های بعد کامل می‌شود.

چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟


اگر فرد علائم زیر را داشت باید به پزشک مراجعه کند:

  • پاهایش به زودی خسته شده یا بعد از ایستادن درد می‌گیرند.
  • ایستادن روی انگشتان پا یا حرکت دادن پاشنه برای او سخت باشد.
  • هنگام ورزش پاهایش آسیب ببینند.
  • به رماتیسم مفصلی، یا دیگر بیماری‌های سیستمیک که در ایجاد مشکل پا نقش دارند مبتلا باشد.

تشخیص پاهای صاف و قوس‌های افتاده


پزشک با توجه به علائم موجود، سوابق پزشکی و معاینه فیزیکی می‌تواند صافی کف پاها را تشخیص دهد. برای تایید تشخیص پزشک و بررسی درمان‌های احتمالی، بیمار به جراح ارتوپد ارجاع داده می‌شود. برای تشخیص صافی پا و قوس‌های افتاده، آزمایش‌های دیگری نیز وجود دارد که عبارتند از:

  • بررسی کف کفش‌های فرد
  • مشاهده‌ی ایستادن معمولی و ایستادن روی انگشتان پا توسط فرد
  • عکس رادیوگرافی یا ام آر آی پاها

درمان صافی کف پا بدون جراحی


معمولا در کودکان با رشد رباط‌های پا، صافی قابل انعطاف نیز بهبود یافته و برطرف می‌شود. صافی غیر قابل انعطاف نیاز به جراحی دارد. گزینه‌های درمان برای صافی غیر قابل انعطاف عبارتند از:

کفی و کفش مناسب

کفی-و-کفش-مناسب

اولین و احتمالا مهم‌ترین قدم، دوری از ارتوتیک‌ها و کفش‌های محافظ قوس می‌باشد. کفش‌های محافظ قوس، به جای اینکه به فرد در رفع مشکل کمک کنند، پا را بالا نگه داشته و باعث تضعیف و تحلیل عضلات پا می‌شوند. پاهای فرد در یک جفت کفش ورزشی در حال کشش، فشار، خم شدن و گرفتن نیستند بلکه در حال نرم و ضعیف شدن می‌باشند. برای رفع یا کاهش صافی، پاها باید قوی باشند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی-کف-پا-صاف

فیزیوتراپی با توصیه‌های زیر به کاهش مشکلات مرتبط با پاهای صاف کمک خواهد کرد:

  • توصیه به ورزش به منظور کشش عضلات سفت و تقویت قسمت‌های ضعیف برای کمک به ایجاد وضعیت صحیح برای پاها
  • توصیه به پوشیدن کفش مناسب
  • توصیه به استفاده از کفی کفش مناسب برای بهبود حالت پا و ارجاع به یک پاپزشک در صورت نیاز
  • ارائه مشاوره در مورد مدیریت درد در کودکان بزرگ‌تر

فواید انجام فیزیوتراپی برای پاهای صاف عبارتند از:

  • بهبود وضعیت پا
  • بهبود الگوی راه رفتن
  • کاهش ناهنجاری پا
  • کاهش درد و خطر ایجاد مشکلات مفصلی دیگر

چند حرکت ورزشی ساده برای تقویت پاها


چند-حرکت-ورزشی-ساده-برای-تقویت-پاهابرخی از ورزش‌های مناسب برای درمان کف پای صاف در کودکان و بزرگسالان عبارتند از:

  • انگشتان پا را باز کنید: بنشینید، بایستید یا دراز بکشید و انگشتان پا را تا جایی که می‌توانید باز کنید. بین انگشتان پا فضایی ایجاد کنید. ده ثانیه انگشتان را در این حالت نگه دارید. این حرکت را روزی ده مرتبه برای هر پا تکرار کنید.
  • با انگشتان پا به اشیا اشاره کنید: یکی از اشیاء اتاق را انتخاب کرده و با انگشتان پا به آن اشاره کنید. سپس پای خود را خم کنید. پنج ثانیه پا را در این حالت نگه داشته و سپس آن را رها کنید. این حرکت را نیز روزی ده مرتبه برای هر پا انجام دهید. برای تمرین بیشتر، سعی کنید حروف الفبا را در هوا با پاهایتان ترسیم کنید.
  • روی انگشتان پا بایستید: هر روز روی نوک انگشتان پا ایستاده و پنج دقیقه در این حالت راه بروید. هرگز اجازه ندهید در این پنج دقیقه پاشنه پا با زمین برخورد کند. راه رفتن با نوک انگشتان پا با پای برهنه روی تردمیل نیز جایگزین مناسبی برای این حرکت است.
  • روی پنجه پا و به سمت پهلو راه بروید: بایستید (با پاهای برهنه) و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید. زانوها را به آرامی خم کرده و به سمت لبه‌های بیرونی پاها ببرید. وزن خود را روی قسمت بیرونی پاها انداخته، کم کم خود را بالا کشیده و روی نوک انگشتان بایستید. شما باید کشش قوس طولی کف پا را احساس کنید. زمانی که این حرکت را انجام دادید، پنج ثانیه در همان حالت بمانید. این حرکت را روزی پنج مرتبه تکرار کنید.
  • در ماسه راه بروید: ماسه هرگز شکل ثابت و یکسانی ندارد. اگر کفش‌هایتان را در آورده و زبری دانه‌های ماسه را در زیر پایتان حس کنید، پاهای برهنه خود را وارد محیطی بی نظم و متغیر کرده‌اید و پاها مجبور هستند خود را با محیط جدید وفق دهند. راه رفتن با پای برهنه در ماسه روشی بسیار موثر برای تقویت پاها است.

هدف از جراحی اصلاحی صافی کف پا چیست؟


هدف-از-جراحی-اصلاحی-صافی-کف-پا-چیست

هدف از جراحی اصلاحی صافی کف پا، بهبود هم ترازی پا است. زمانی که ترازبندی پا اصلاح شود، در هنگام ایستادن یا راه رفتن فشار معمولی به پاها وارد می‌شود. در جراحی ترکیبی از چند فرآیند بر روی تاندون‌ها و رباط‌های محافظ قوس پا انجام می‌شود. معمولا از روش برش استخوان برای کمک به بازگردانی قوس پا استفاده می‌شود. اصلاح مناسب صافی کف پا به کاهش درد و افزایش توان راه رفتن کمک می‌کند.

چه علائمی نشان می‌دهند که فرد نیاز به جراحی دارد؟

بیماران مبتلا به صافی کف پا گاهی از وجود درد و مشکل در انجام فعالیت‌های روزانه شکایت می‌کنند. بازسازی مجدد کف پا توسط جراحی در بیمارانی انجام می‌شود که قوس پای آنها قابل انعطاف است. جراح ارتوپد مچ و پا، پا را کاملا بررسی و ارزیابی می‌کند. این ارزیابی شامل بررسی سوابق پزشکی، معاینه جسمی و بررسی تصاویر رادیوگرافی است. قبل از هر نوع تصمیم گیری برای انجام جراحی فرد باید یک دوره کامل درمان غیر جراحی را پشت سر بگذارد. درمان‌های غیر جراحی شامل استراحت، بی تحرکی، استفاده از ارتوتیک‌های پا، بریس‌ها و فیزیوتراپی هستند.

چه زمانی نباید جراحی انجام شود؟

بیماران مبتلا به دیابت یا افرادی که داروهای استروئیدی خوراکی مصرف می‌کنند، باید توسط پزشک خود ارزیابی شوند. این شرایط ممکن است باعث شود پزشک نتواند روی فرد جراحی انجام دهد. بیماران چاق و افراد سیگاری بیشتر در معرض خطر ایجاد لخته‌های خون و زخم هستند. بهبود کامل صافی کف پا با انجام جراحی ممکن است یک سال طول بکشد. بیمارانی که نمی‌توانند یا نمی‌خواهند این یک سال را بگذرانند، نباید جراحی اصلاح صافی پا انجام دهند.

نحوه انجام جراحی صافی کف پا

برای اصلاح و بازسازی صافی کف پا می‌توان از ترکیبی از روش‌های جراحی استفاده کرد. به طور کلی، این فرآیندها شامل فرآیندهایی که مشکلات استخوانی را رفع می‌کنند و فرآیندهایی که تاندون‌ها و رباط‌ها را اصلاح می‌کنند می‌باشد. جراح ارتوپد ترکیبی از فرآیندهای درمان مناسب برای پای بیمار را انتخاب می‌کند. جراحی پا را می‌توان با بیهوشی موضعی که پا و قوزک پا را بی حس کرده و یک بلاک عصبی یا نخاعی به وجود می‌آورد و یا توسط بیهوشی عمومی که نیاز به استفاده از لوله‌ی تنفس دارد انجام داد. معمولا برای کاهش درد، پس از جراحی یک بلاک عصبی پشت زانو قرار داده می‌شود.

استئوتومی استخوان کالکانه به سمت وسط (لغزش پاشنه) زمانی انجام می‌شود که محل استخوان کالکانه (استخوان پاشنه) در زیر ساق پا تغییر کرده باشد. شکافی روی قسمت خارجی پاشنه ایجاد شده و نیمه‌ی پشتی استخوان پاشنه برش خورده و در زیر ساق پا قرار داده می‌شود. سپس پاشنه با استفاده از پلاک یا پیچ‌های فلزی در محل ثابت می‌شود.

چرخش پا به خارج در بیمارانی که کف پای آنها صاف است اتفاق می‌افتد. گاهی برای این بیماران از روش افزایش طول ستون جانبی استفاده می‌شود. برشی در قسمت بیرونی پا ایجاد شده و نیمه‌ جلویی استخوان پاشنه برش می‌خورد. سپس یک گوه استخوانی در محل برش استخوان پاشنه قرار داده می‌شود. این گوه باعث افزایش طول استخوان پاشنه شده و پا را به حالت صحیح خود برمی‌گرداند. معمولا گوه با استفاده از تعدادی پیچ یا پلاک در محل ثابت می‌شود. گوه را می‌توان از باسن فرد یا از جسد انسانی دیگر تهیه کرد.

صافی کف پا باعث می‌شود انگشت بزرگ پا از زمین بالاتر باشد. برای رفع این مشکل جراح یک استئوتومی گوه باز دورسال استخوان کونئیفرم (میخی) میانی انجام می‌دهد. گزینه‌ی دیگر برای رفع این مشکل، ترکیب اولین مفصل مچ پایی، کف پایی است. در هردو روش، برشی روی پا ایجاد می‌شود. در استئوتومی گوه باز دورسال، یک گوه استخوانی روی قسمت بالایی استخوان قرار داده می‌شود تا آن را به سمت زمین هل دهد. در ترکیب، استخوان هم سطح مفصل وسط پا به سمت سطح زمین هل داده شده و استخوان‌ها در آن حالت با یکدیگر ترکیب می‌شوند. از یک پلاک یا تعدادی پیچ برای نگه داشتن گوه در محل یا برای ترکیب مفصل استفاده می‌شود.

تاندون تیبیال پشتی در زیر قوس پا قرار دارد. این تاندون در افرادی که کف پاهایشان صاف است اغلب کشیده و ناکارآمد است. اگر این تاندون ضخیم یا پاره شود، باید برداشته شود. معمولا می‌توان تاندونی که انگشت کوچک را خم می‌کند را تغییر مسیر داده و آن را جایگزین تاندون تیبیال پشتی کرد تا از قوس پا محافظت کند. فشار وارد بر کف پاهای صاف باعث پارگی رباط‌های محافظ قوس (رباط‌های اسپرینگ) و رباط‌های داخلی مچ پا (رباط دلتوئید) می‌شود. ممکن است اگر آسیب جدی به استخوان وارد نشده باشد، جراح تصمیم بگیرد این رباط‌ها را ترمیم کند. در صافی کف پا، معمولا تاندون آشیل سفت و خشک است. خشکی تاندون آشیل را می‌توان با روش‌های افزایش طول برای کشش فیبرهای عضلانی ساق پا درمان کرد.

اگر صافی کف پا در مراحل پیشرفته باشد، صافی غیر قابل انعطاف (خشک) خواهد بود. ممکن است فرد به آرتروز پا نیز مبتلا باشد. اصلاح این مشکلات جدی با جراحی نیاز به مفصل خشکانی و ترکیب یک یا چند مفصل دارد. با توجه به تعداد مفصل‌هایی که ترکیب می‌شوند، این فرآیند را آرترودز دوگانه یا سه گانه می‌نامند.

پس از جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟

پس-از-جراحی-چه-اتفاقی-می‌افتد

 بیماران در همان روز جراحی به منزل رفته یا یک شب در بیمارستان می‌مانند. پای بیمار در اسپلینت یا گچ قرار داده می‌شود و به مدت دو هفته باید پا بالا نگه داشته شود. سپس بخیه‌ها کشیده شده و پا در گچ یا قالب جدیدی قرار داده می‌شود. پس از عمل باید به مدت شش تا هشت هفته هیچ وزنی روی پای جراحی شده نیفتد. بیماران پس از هشت هفته می‌توانند به تدریج وزن خود را روی پای جراحی شده انداخته و تا هفته 10 تا 12 می‌توانند وزن کامل خود را روی این پا بیندازند. در برخی از بیماران، تحمل وزن توسط پای جراحی شده به زمان بیشتری نیاز دارد. پس از هفته 12، بیماران می‌توانند کفش بپوشند. معمولا پس از هفته دوازدهم از کفی کفش و بریس‌های کف پا نیز استفاده شده و انجام فیزیوتراپی نیز توصیه می‌شود.

عوارض احتمالی

به طور کلی، انجام جراحی عوارضی نیز به همراه دارد. عوارض احتمالی ناشی از جراحی شامل عوارض ناشی از داروی بیهوشی، عفونت، آسیب به اعصاب و رگ‌های خونی، و خونریزی یا ایجاد لخته خون می‌باشد. عوارضی که پس از جراحی صافی کف پا ایجاد می‌شوند عبارتند از عدم پیوستگی صحیح استخوان‌ها و عدم بهبود کامل زخم‌ها. معمولا با مراقبت از زخم‌ها و توانبخشی می‌توان مانع ایجاد این عوارض شد. گاهی اوقات، بیماران در اثر وجود ابزارهای پزشکی کمکی احساس ناراحتی می‌کنند. اگر وجود ابزار پزشکی کمکی برای بیمار مشکل ایجاد کند، می‌توان بعدا آنها را برداشت. تعداد عوارض کلی جراحی صافی کف پا کم است.

سوالاتی که معمولا پرسیده می‌شوند


برخی از سوالات رایج درباره درمان کف پای صاف عبارتند از:

آیا جراحی برای درمان صافی کف پا باعث زیبایی ظاهری پاها نیز می‌شود؟

اولین هدف از درمان صافی پا، کاهش درد و بازگشت عملکرد طبیعی پاها است. اگرچه احتمالا جراحی باعث بهبود زیبایی ظاهری پاها نیز می‌شود اما هدف اصلی جراحی، زیبایی نیست.

پس از جراحی صافی پاها، چه فعالیت‌هایی را می‌توانم انجام دهم؟

با توانبخشی و درمان مناسب، بسیاری از بیماران به یک سبک زندگی فعال باز خواهند گشت. پس از جراحی بیمار خواهد توانست فعالیت‌هایی همچون پیاده روی، دوچرخه سواری، رانندگی و حتی گلف را به راحتی انجام دهد. اما احتمال اینکه بیمار بتواند در فعالیت‌های بسیار شدید که نیاز به دویدن، پرش و حرکات شدید دارد شرکت کند کم است.

 آیا می توان از صافی کف پا پیشگیری کرد؟

معمولا نمی‌توان از صافی کف پاها پیشگیری کرد اما حفظ سلامت پاها و انتخاب کفش‌های محافظ و با کیفیت مانع افزایش برخی از مشکلات می‌شود.