درمان روماتیسم ستون فقرات از طریق کاهش التهاب، خشکی و درد مهره ها

اصطلاح آنکیلوزان به تحلیل تحرک ستون فقرات گفته می‌شود و اسپوندلیت نیز به معنای التهاب ستون فقرات است. بنابراین اسپوندلیت آنکیلوزان عارضه‌ای است که در آن  التهاب مزمن ستون فقرات و مفاصل خاجی خاصره‌ای منجر به جوش خوردن مهره‌ها و در نهایت درد و خشکی در ستون فقرات می‌شود. مفاصل خاجی خاصره‌ای در ناحیه زیرین پشت انسان و در قسمتی قرار دارد که سطح استخوان خاجی مهره‌ها به استخوان‌های لگن متصل می‌شود.

اسپوندیلیت آنکیلوزان یک بیماری همستی است که سایر بافت‌ها و ارگان‌های بدن را درگیر می‌کند. این بیماری می‌تواند منجر به التهاب ارگان های دورتر از خود ، مانند چشم، قلب، شش‌ها و کلیه‌ها شود. اسپوندیلیت آنکیلوزان در مردان بیش از 3 برابر زنان شایع است و در تمام گروه‌های سنی نیز دیده می‌شود. از جمله در کودکان که به این عارضه اسپوندیلیت آنکیلوزان کودکان گفته می‌شود.

 

روش درمانی اسپوندیلیت آنکیلوزان، درمان این بیماری نیست بلکه مدیریت آن است. از طریق ترکیب دارو و فیزیوتراپی و فعالیت بدنی، درد و خشکی را می‌توان کاهش داده و تحرک را به بدن بازگرداند.

داروهای این بیماری تنها شامل مسکن ها نمی شوند. علاوه بر آن ها، دو نوع داروی دیگر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. داروهای سرکوب گر ایمنی و داروهایی که با عنوان بلاکر فاکتور نکروز کننده آلفا (TNF-alpha) شناخته می‌شوند. این بیماری ستون‌های مدیریت بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان هستند. در موارد شدیدتر ممکن است به جراحی نیاز باشد تا علایم بالینی این بیماری کنترل شود.

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی پس از انجام معاینات دقیق بهترین برنامه درمانی اعم از روش های جراحی و غیرجراحی را براساس شرایط بیمار پیشنهاد خواهد کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل فرمایید.

علت اسپوندیلیت آنکیلوزان چیست؟


هرچند علت اسپوندیلیت آنکیلوزان مشخص نیست، ولی عواملی ژنتیکی وجود دارند که می‌توانند به این بیماری منجر شوند. در اکثر موارد علت این نوع از آرتروز به عوامل ارثی نسبت داده شده است. کسانی که با ژن HLA-B27 متولد می‌شوند معمولا از بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان رنج می‌برند.

بررسی‌های بیشتر ثابت کرده است که ژن HLA-B27 پس از فعال شدن بیماری به وسیله عوامل خارجی دیگر، تنها به تشدید اسپوندیلیت آنکیلوزان کمک می‌کند. اما در بیشتر موارد خطر ابتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان به وراثت مرتبط است.  ARTS1 و IL23R از دیگر ژن های مربوط به اسپوندیلیت آنکیلوزان هستند.

اسپوندیلیت آنکیلوزان کدام یک از قسمت‌های بدن را بیشتر درگیر می‌کند؟


  • مفصل خاجی خاصره که در میان قسمت انتهایی ستون فقرات و لگن قرار گرفته است.
  • ناحیه لومبار ستون فقرات یا مهره‌های بخش زیرین کمر.
  • جوش خوردگی در ستون فقرات (Entheses  به محل اتصال تاندون‌ها و لیگامنت‌ها به استخوان می‌گویند).
  • غضروف میان جناق سینه و دنده‌ها.
  • باسن و مفاصل شانه.
  • چشم‌ها، قلب و کلیه ها.

 

نشانه های روماتیسم ستون فقرات چیست؟


شروع علائم اسپوندیلیت آنکیلوزان با درد و خشکی در قسمت زیرین کمر همراه است. این درد در هنگام شب و اول صبح شدیدتر می‌شود. ممکن است درد کمر در ناحیه مفصل خاجی خاصره‌ای، میان ستون  فقرات و باسن احساس شود. پیشرفت این بیماری می‌تواند تمام یا بخشی از ستون فقرات را درگیر کند که این اتفاق منجر به کاهش تحریک بخش پایینی ستون فقرات و خستگی مفرط می‌شود.

تب، کاهش اشتها، التهاب چشم و درد در پاشنه، باسن و سایر مفاصل شانه، زانو و مچ پا از جمله علائم بالینی دیگری است که به ندرت مشاهده می‌شود.

 

پزشکان چگونه این بیماری را تشخیص می دهند؟


چند راه برای تشخیص این بیماری وجود دارد. بررسی سابقه بیمار و معاینه جسمی، عکس‌برداری با اشعه ایکس و آزمایشات پزشکی از جمله این  راه ها است.

سابقه بیمار

موارد خاصی وجود دارد که در صورت مشاهده آن‌ها، پزشک به بیماری AS مشکوک می شود. از جمله این موارد:

  • ابتلا به کمردرد پیش از سن 35-40 سالگی.
  • درد تدریجی، بدون سابقه آسیب
  • دردی که بیش از 3 تا 6 ماه طول بکشد.
  • احساس بهبودی پس از تمرینات جسمی و حرکتی
  • خشکی و درد ستون فقرات در هنگام صبح
  • سابقه خانوادگی در داشتن بیمار AS

عکسبرداری با اشعه ایکس

اگر پزشک به وجود بیماری AS شک کند، ممکن است عکسبرداری با اشعه ایکس را برایتان تجویز کند تا بتواند علائم بیماری در لگن و ستون فقرات را بیابد. یکی از علائم شایع که در عکس اشعه ایکس قابل رویت است، تغییر شکل ستون فقرات به گونه ای که در آن جسم مهره‌ها از طرفین به یکدیگر متصل شده‌اند (به شکل یک مربع). پزشکان به این حالت "ستون مهره‌ای خیزرانی" یا bamboo spine می گویند. این وضعیت در عکس‌های اشعه ایکس باعث می شود که ستون مهره ها ظاهری کاملاً متقارن و مقطّع داشته باشند.

نتایج اولیه حاصل از عکس های ایکس را می توان پیرامون مفصل خاجی خاصره ای (مفصل SI) دید. این نتایج معمولا در مفاصل هر دو طرف قابل مشاهده هستند.  از جمله این علایم می توان به  پوکی استخوان (از دست دادن حجم استخوان‌ها)، حاشیه‌های نامشخص مفاصل، پهن شدن فضای مفصل و خوردگی مفصل اشاره کرد. در موارد شدیدتر بیماری AS، عکس رادیولوژی تغییرات بیشتری  را نشان می‌دهد. ته نشینی کلسیم در لیگامنت‌ها و دیسک‌ها، جوش‌خوردگی کامل ستون فقرات و شاید شکستگی‌های کهنه ستون فقرات از جمله این تغییرات هستند.

آزمایشات پزشکی

هیچ آزمایش خونی برای تشخیص ابتلای شخص به بیماری AS وجود ندارد. ولی وجود ژن HLA-B27 در نمونه خون، احتمال وجود این بیماری را قوت می‌بخشد. به خاطر داشته باشید که 80 تا 95 درصد بیماران مبتلا به AS این ژن را داشته‌اند.

نمونه خونی را برای یافتن التهاب در بدن آزمایش می‌کنند. بررسی سرعت رسوب اریتروسیت(ESR) آزمایشی است که برای این بیماری گرفته می شود. این آزمایش، سنجش ساده التهابی است که ممکن است به هر دلیلی رخ داده باشد. حتی ممکن است یک سرماخوردگی ساده، نتیجه این آزمایش را بطرز قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد.

حتی ممکن است کلیه‌های شما را برای تجزیه شیمیایی ادرار آزمایش کنند. این کار برای بررسی ناهنجاری‌های کلیوی است که می‌تواند ناشی از عارضه‌های مشابه AS باشد.

درمان قطعی روماتیسم ستون فقرات بدون جراحی


درمان این عارضه معمولاً شامل داروهایی است که برای کم کردن التهاب به کار می روند و در کنار آن فعالیت جسمانی و فیزیوتراپی نیز تجویز می شود تا پوسچر بدن تصحیح شده و علائم اسکلتی عضلانی درد و خشکی کاهش یابد. اگر نسبت به این بیماری بی توجه باشیم، در استخوان‌ها، لیگامنت‌ها و تاندون‌های حامی ستون مهره‌ها تغییراتی ایجاد می شود که ناشی از رسوب کلسیم است که در برخی افراد نهایتاً منجر به جوش‌خوردگی ستون فقرات می‌شود.

در ادامه به نکاتی در مورد بیماری AS اشاره می‌شود.

دارو

پزشک داروهایی را به شما پیشنهاد می‌کند که باعث کاهش درد و التهاب می شوند. داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی به خصوص ایندومتاسین، از رایج ترین این داروها هستند. بهتر است که داروها طبق دستور پزشک مصرف شوند و برای جلوگیری از بروز عوارض جانبی شان، همراه با غذا استفاده شود. تهوع، ناراحتی معده، اسهال و درد در ناحیه شکمی می تواند از شایع ترین عوارض جانبی این دارو باشد.

در صورتی که NSAIDها( داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی) نتوانند بطرز موثری موجب کاهش التهاب شوند، داروی سولفاسالازین تجویز می شود. کورتیکو استروئیدهایی مشابه پردنیزون، در کاهش التهاب بسیار موثر هستند، ولی اگر به صو.رت طولانی مدت مصرف شوند می توانند عوارض جانبی جدی را به همراه داشته باشند. درصورتی که داروهای ضدالتهاب نتوانند درد و التهاب را کنترل کنند، می توان از داروهایی استفاده کرد که با بلوکه کردن سیستم ایمنی بدن التهاب را کاهش می دهند. ولی این داروها عوارض جانبی زیادی دارند و باید با دقت زیادی بر آنها نظارت شود. در مجموع، داروهای NSAID  در صورتی که برای بیمار موثر باشند نسبت به داروهای دیگر ترجیح داده می شوند.

تصحیح پوسچر بدن

تصحیح پوسچر به آن اندازه ای که فکر می‌کنید سخت نیست. درست مانند ترک کردن یک عادت بد، باید از یک جایی شروع کنید. من معمولاً به مردم می‌گویم هر دفعه ای که تماس، پیامک یا ایمیلی را پاسخ می‌دهند پوسچر خود را تصحیح کنند. با این کار شما مجبور می شوید  تا هر روز ماهیچه‌های صحیح را بکار بگیرید. پس بخاطر داشته باشید: سرتان بالاباشد، چانه خود را تو بدهید و سعی کنید ستون فقرات خود را در ناحیه کمر با یک انحنای نرم به سمت داخل، خوب و متعادل نگاه دارید (نه آنقدر صاف که گویی در حال پلانک هستید).

 کمپرس سرد و گرم

از کمپرس گرم روی کمر خود استفاده کنید. این کار کمک شایانی به کاهش اسپاسم عضلانی کرده و خشکی بدنتان را نیز کم می‌کند. در نواحی اندام های زیرین ، جایی که تورم مفصل مشکل بزرگی را ایجاد می کند، استفاده از کمپرس یخ می تواند به کاهش تورم کمک کند و برای بازیابی دوباره دامنه حرکتی موثر باشد.

فیزیوتراپی

بهترین درمانی که دکتر می‌تواند برای یک بیمار مبتلا به AS تجویز کند آن است که از وی بخواهد هر روز حواسش به بدن خودش باشد. این تجویز به این معنا است که هرروز مقداری فعالیت بدنی انجام دهد، به فکر تصحیح پوسچر خود باشد و با پزشکان و متخصصین سلامت مشورت کند. برخلاف باور عمومی، فیزیوتراپی فقط برای درمان مشکلات مربوط به آرنج و ماهیچه‌ها نیست. فیزیوتراپی شامل استفاده ترکیبی از روش های درمانی عملی برای تحرک مفاصل، تکنیک‌هایی برای آزاد کردن نقطه قوت و همچنین حرکات کششی بعنوان بخشی از پروتکل درمان با حرکات جسمانی است. مابقی آن شامل تمرینات جسمانی است. بسته به سن، شدت عارضه، میزان تناسب اندام، شغل و علایق ورزشی بیمار، فیزیوتراپ سعی می کند تا برنامه ورزشی‌ طراحی کند که بتواند در بهبود قدرت، انعطاف و بالانس شخص موثر باشد. اگرچه تشخیص بیماری AS می‌تواند نگران کننده باشد و بر روی میزان اراده شخص تاثیر بگذارد، اما با این حال این بیماری، عارضه‌ای قابل کنترل است. با کمی صرف وقت و انرژی، تغییر چند انتخاب در سبک زندگی و کمک متخصصین امر، می‌توانید مطمئن شوید که این عارضه زندگی شما را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

ورزش درمانی

اگرچه تاکنون هیچ مطالعه‌ای جلوگیری  از جراحی بیماران AS را تأیید نکرده است ولی توصیه پزشکان این است که برخی از کارها مانند تمرکز بر تغذیه خوب و ورزش منظم  باید توسط  خود شخص انجام شود، فارغ از آنکه فرد مبتلا به AS هست یا نه.  انجام یوگا، حرکات کششی و ورزش‌های استقامتی اقداماتی هستند که پزشک برای بهبود سلامت ماهیچه‌ها و لیگامنت‌هایتان به شما توصیه می کند.

 

تمرینات شکمی

انجام حرکات کششی کمر بعنوان بخشی از برنامه ورزشی‌تان به شما کمک خواهد تا از خمیده شدن پشتتان (در آوردن کوژ)  جلوگیری شود.اما در صورتی که  به درد اپیزودیک حاد کمر دچار هستید در انجام این دسته از تمرینات دقت کنید. ضروری است که در رابطه با این مورد با پزشک متخصص خود مشورت کنید.

انجام تمرینات تحمل وزن و تمرینات مقاومتی

تمرینات تحمل وزن برای کمک به نگهداری حجم مواد معدنی استخوان و حجم ماهیچه‌ها عالی است. پیاده‌روی، دویدن آهسته، بلند کردن وزنه و سایر تمرینات همراه با وزنه را می‌توان بسته به سطح تناسب اندام شخص به وی پیشنهاد نمود. اگر تا کنون تمرینات بلند کردن وزنه را امتحان نکرده اید، به آرامی شروع کرده و به تدریج  وزنه‌ها را افزایش دهید. بار دیگر تأکید می‌شود که پزشک شما می‌تواند در رابطه با نوع تمرینات ورزشی به شما کمک کند.

سلامت قلبی عروقی خود را حفظ کنید

داشتن قلب سالم بسیار مهم است، همچنین تمرینات قلبی عروقی نیز می‌تواند به بهبود حجم شش‌هایتان کمک کند که این به معنی افزایش اکسیژن در دسترس برای بدن است. علاوه بر این، تمرینات قلبی عروقی موجب ترشح آندروفین در بدن می‌شود. آندورفین باعث کاهش درد به شیوه‌ای طبیعی خواهد شد.

علایم خطرناکی که نیاز بیماران AS به عمل جراحی را تایید می کند


چند علامت خطرناک وجود دارد که نشان دهنده نیاز بیمار مبتلا به AS به انجام عمل جراحی است. اگر علائم  و نشانه‌های زیر را دارید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید:

  • داشتن درد بسیار شدید که نمی‌توانید آن را با داروهای خود از جمله مسکّن ها برطرف کنید.
  • ناتوانی در بالا آوردن سر و دید مستقیم
  • ناتوانی در رانندگی بدلیل عدم توانایی در قرار دادن بدن در موقعیت مناسب
  • بی حسی یا سوزن سوزن شدن
  • شکستگی
  • تحرک بسیار محدود و درد در ناحیه باسن در هنگام بلند کردن هرگونه وزنه

اگر برای درمان بیماری AS نیاز به عمل جراحی دارید، پس از انجام جراحی کیفیت زندگی‌تان بسیار بهتر از قبل خواهد شد. "خواهید توانست فعالیت‌های بیشتری، مانند بلند کردن سر و دید مستقیم و رانندگی را انجام دهید وهمچنین دردهایتان تسکین خواهد یافت."

اما در کل محدودیت‌هایی برای جراحی استئوتومی در بازگرداندن پوسچر طبیعی بدن وجود دارد. درصورتی که مجبور باشید استخوان لگنتان را تعویض کنید، جراحی می‌تواند درد شما را کاهش دهد و دوباره مانند قبل راحت‌تر حرکت کنید.

انجام  عمل جراحی تنها زمانی انتخاب می‌شود که سایر روش‌های درمانی (دارو، فیزیوتراپی و تمرینات جسمانی) نتوانند وضعیت بیمار را بهبود ببخشند. عمل‌های جراحی که برای درمان اسپوندیلیت آنکیلوزان انجام می‌گیرد شامل:

استئوتومی

در حین استئوتومی، جراح بخشی از استخوان را می‌برد تا ناهنجاری‌های زاویه‌ای را تصحیح کند. سپس انتهای استخوان‌ها به هم وصل شده و هم سطح می شوند  پس از آن به استخوان اجازه ترمیم داده می‌شود. استئوتومی ستون فقرات غالباً همراه با عمل اینسترومنتیشن و جوش‌خوردگی برای پایدار کردن ستون مهره‌ها انجام می‌شود.

برداشتن فشار از روی ستون مهره‌ها/ لامینکتومی

عمل برداشتن فشار از روی ستون مهره‌ها با نام لامینکتومی نیز شناخته می‌شود که برای تسکین درد برخورد عصب‌ها در ناحیه لومبار انجام می‌شود. در این جراحی از کمر به ناحیه موردنظر در ستون مهره‌ها می‌رسیم. جراح تیغه را برداشته و سطح مفاصل را اصلاح می‌کند تا فضای بیشتری ایجاد شود.

اینسترومنتیشن ستون مهره‌ها و خشک کردن

اینسترومنتیشن ستون مهره‌ها و خشک کردن ستون فقرات به منظور تصحیح بدشکلی و فراهم کردن  ثبات دائمی برای ستون مهره‌ها انجام می‌شود. خشک کردن ستون فقرات برای اتصال دو یا چند مهره به هم اجرا می‌شود. عمل اینسترومنتیشن ستون فقرات به شما کمک می‌کند تا بعد از جراحی خشک کردن ستون فقرات، انعطاف ستون مهره های خود را بازیابید. این جراحی با افزودن قلاب‌، میله‌و سیم به ستون فقرات انجام می‌شود تا فشاری که بر روی استخوان است کم شود و حین جراحی خشک کردن ستون فقرات هم‌ترازی مناسبی حفظ شود.