درمان دیسک گردن ناشی از فشار مایع درون دیسک بر عصب ستون فقرات

درمان دیسک گردن ناشی از فشار مایع درون دیسک بر عصب ستون فقرات

فتق دیسک به دلیل بیرون‌زدگی ماده ژل‌مانند وسط دیسک ستون فقرات از قسمت ضعیف شده دیواره خارجی آن اتفاق می‌افتد مانند اتفاقی که در هنگام فشار دادن دونات برای ژل‌های داخل آن می‌افتد. گردن درد یا درد بازو، بیحسی یا احساس گزگز ممکن است به دلیل فشرده شدن عصب‌ها توسط مواد دیسک ایجاد شوند. مراحل اولیه اقدامات درمانی شامل استراحت کردن، مصرف داروهای مسکن، تزریق‌های نخاعی و درمان‌های فیزیکی می‌شود. بیشتر افراد ظرف مدت 6 هفته بهبود یافته و می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود بپردازند. اگر علائم ادامه یافته و بهبود نیافتند ممکن است انجام عمل‌های جراحی توصیه شود.

عمل جراحی برای بیماری‌های دیسک گردن معمولاً شامل برداشت دیسک که باعث فشرده شدن عصب‌ها یا نخاع شده می‌شود. به این عمل جراحی، دیسک کتومی گفته می‌شود. بسته به محل دیسک، جراح می‌تواند آن را از طریق یک شکاف کوچک در جلو (دیسک کتومی قدامی) یا در پشت گردن (دیسک کتومی خلفی) تحت بیهوشی عمومی بردارد. یک روش مشابه دیگر، میکرو دیسک کتومی است که در آن دیسک از طریق یک شکاف کوچک‌تر با استفاده از میکروسکوپ یا وسایل بزرگ‌نمایی دیگر برداشته می‌شود. برای بستن فضای باقیمانده پس از برداشتن دیسک و بازیابی ارتفاع اولیه ستون فقرات، بیماران دو راه دارند:

  • تعویض دیسک گردنی مصنوعی

فیوژن گردنی

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی پس از معاینه دقیق بیمار یک برنامه درمانی دقیق برای وی ترسیم خواهد کرد. در صورت مؤثر نبودن روش‌های غیرجراحی برای درمان بیرون‌زدگی دیسک گردن، دکتر از روش‌های ایمن جراحی برای رفع مشکل بیمار استفاده خواهد کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.

 درباره آناتومی ستون فقرات بیشتر بدانید


برای درک فتق دیسک گردن، درک نحوه عملکرد ستون فقرات می‌تواند مفید باشد. ستون فقرت شما از 24 استخوان متحرک به نام مهره تشکیل شده است. بخش گردنی ستون فقرات، وزن سر (حدود 5 کیلوگرم) را تحمل کرده و به شما این امکان را می‌دهد که بتوانید سر خود را به سمت عقب و جلو یا از یک طرف به سمت دیگر حرکت داده یا با زاویه 180 درجه بچرخانید. هفت مهره گردنی از مهره شماره C1 تا مهره شماره C7 در قسمت ستون فقرات گردنی وجود دارد. مهره‌ها به وسیله دیسک‌ها از هم جدا می‌شوند. دیسک‌ها به عنوان ضربه‌گیر عمل کرده و از ساییده شدن مهره‌ها به یکدیگر جلوگیری می‌کنند. به حلقه بیرونی دیسک، آنالئوس گفته می‌شود که یک باند فیبروزی است که بین بدنه مهره‌ها قرار گرفته است. هر دیسک یک مرکز ژل‌مانند به نام نوکلئوس دارد. در هر سطح از دیسک یک جفت عصب ستون فقرات از نخاع منشعب شده و به سمت قسمت‌های مختلف بدن می‌رود. نخاع و عصب‌های ستون فقرات مانند تلفن عمل کرده و پیام‌ها و پالس‌ها را بین مغز و قسمت‌های مختلف بدن انتقال می‌دهند تا شما بتوانید حس کرده و حرکات خود را کنترل نمایید.

 فتق دیسک گردنی چیست؟


فتق دیسک گردنی چیست؟

زمانی که ماده‌ای ژل‌مانند داخل دیسک از سطح سخت دیسک (آنالئوس) خارج شود، فتق دیسک اتفاق می‌افتد. مواد ژل‌مانند عصب‌های ستون فقرات را تحریک کرده و باعث حالتی مانند تحریک شیمیایی می‌شوند. التهاب و تورم عصب‌های ستون فقرات ناشی از فشرده شدن توسط دیسک فتق شده باعث ایجاد درد می‌شوند. به مرور زمان، دیسک بیرون زده جمع شده و درد شما به طور جزئی یا به طور کامل تسکین می‌یابد. در بیشتر موارد، درد گردن یا درد دست در مدتی در حدود 6 هفته بهبود می‌یابد.

اصطلاحات مختلفی ممکن است برای توصیف فتق دیسک گردن به کار برده شوند. بیرون زدن دیسک زمانی اتفاق می‌افتد که آنالئوس دیسک در جای خود باشد اما یک بیرون‌زدگی که باعث اعمال فشار بر عصب‌ها می‌شود شکل گرفته باشد. یک فتق واقعی دیسک (به آن بیرون‌زدگی یا لغزش دیسک نیز گفته می‌شود) زمانی اتفاق می‌افتد که آنالئوس شکسته یا پاره شود و ماده ژل‌مانند مرکز دیسک از آن خارج شود. گاهی اوقات، فتق به اندازه‌ای شدید است که یک تکه از آن جدا می‌شود بدان معنی که یک قطعه به طور کامل شکسته و از دیسک جدا شده و در کانال ستون فقرات باقی مانده است.

 علت فتق و بیرون‌زدگی دیسک گردن چیست؟


فتق یا بیرون‌زدگی دیسک گردن ممکن است به دلیل آسیب‌دیدگی و بلند کردن اجسام به روش اشتباه یا به صورت خود به خودی اتفاق بیفتد. افزایش سن نیز در ابتلا به این عارضه نقش مهمی دارد. با افزایش سن، دیسک‌های شما خشک شده و سخت‌تر می‌شوند. فیبروزهای سخت دیواره خارجی دیسک ممکن است ضعیف شده و قادر به نگهداری مواد ژله‌ای نوکلئوس در مرکز نباشند. این مواد ممکن است از یک پارگی در دیواره دیسک بیرون زده و با فشار آوردن بر عصب‌ها باعث ایجاد درد شوند. عوامل ژنتیکی، استعمال دخانیات و برخی فعالیت‌های شغلی و تفریحی ممکن است باعث تحلیل زودرس دیسک شوند.

علائم فتق دیسک گردن


علائم فتق دیسک کمر

علائم ابتلا به دیسک گردن به میزان زیادی به محل فتق دیسک و واکنش شما نسبت به درد بستگی دارد. اگر شما دچار فتق دیسک گردنی شده باشید ممکن است درد به سمت بازوها و احتمالاً به سمت سر شما کشیده شود. شما ممکن است درد را در ناحیه تیغه شانه احساس کرده و زمانی که سر خود را می‌چرخانید یا گردن خود را خم می‌کنید دچار گردن درد شوید. گاهی اوقات، ممکن است شما دچار اسپاسم‌های عضلانی (سفت شدن غیر قابل‌کنترل و بی‌اختیار عضلات) شوید. گاهی اوقات درد با بیحسی یا احساس گزگز در بازوها همراه است. همچنین ممکن است عضلات دوسر، سه سر و پنجه شما دچار ضعف شوند.

ممکن است شما در ابتدا بدون بروز حادثه‌ای که باعث آسیب‌دیدگی شما شود، زمانی که از خواب برمی‌خیزید درد را احساس کنید. درد برخی بیماران با بالا نگه داشتن دستان در پشت سر کاهش می‌یابد زیرا در این حالت فشار از روی عصب‌ها برداشته می‌شود.

چه کسانی ممکن است دچار این عارضه شوند؟


فتق دیسک گردن در افراد بین 30 تا 50 سال بسیار شایع است، البته افراد میان‌سال و سالمندی که فعالیت‌های سنگین انجام می‌دهند به تدریج دچار فتق دیسک گردن می‌شوند. فقط حدود 8 درصد از فتق‌های دیسک گردن در ناحیه گردن اتفاق می‌افتد.

 پزشکان چگونه این بیماری را تشخیص می‌دهند؟


روش‌های مختلفی برای تشخیص ابتلا به فتق دیسک گردنی وجود دارد. ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) و سی تی (توموگرافی کامپیوتری) روش‌های محبوب و مفید در تشخیص ابتلا به فتق دیسک گردنی هستند. یکی از مزایای این روش‌ها این است که تهاجمی نیستند و بیمار فقط باید روی تخت دستگاه دراز بکشد. به هر حال، برای انجام سی تی اسکن همراه با مایلوگرام باید مواد رنگی در کانال ستون فقرات بیمار تزریق شود. تزریق رنگ باعث مشخص شدن به هم فشردگی می‌شود اما از آنجا که برای انجام آن باید سوزن در کانال ستون فقرات زده شود، معمولاً اولین انتخاب بیماران و پزشکان نیست.

یک آزمایش دیگر الکترومیوگرافی است که در مواقعی که اوضاع عادی به نظر نمی‌رسد انجام می‌شود. در این روش، سوزن‌هایی در عضلات بازوها و پاها زده شده و با تحریک برخی عصب‌ها، پزشک یا تکنسین قادر به تشخیص درگیر بودن یا نبودن این عضلات خواهد شد. یک مزیت عالی الکترومیوگرافی این است که حتی اگر بسیار غیرتهاجمی هم باشد، می‌تواند در رد احتمال ابتلا به برخی عوارض مانند ابتلا به سندرم تونل کارپال، انسداد عصب اولنار یا برخی بیماری‌های دیگر مفید و مؤثر واقع شود.

 بهترین راه درمان دیسک گردن بدون جراحی


با این که ابتلا به فتق دیسک گردنی بسیار دردناک است اما خبر خوب این که این عارضه را به میزان زیادی می‌توان درمان نمود. به طور عمومی، سه روش درمانی وجود دارد: دارو درمانی، روش‌های غیر جراحی و روش‌های جراحی. در غالب اوقات باید ترکیبی از دو یا حتی سه روش درمانی به کار برده شود تا بیمار بتواند حالت اولیه و طبیعی خود را باز‌یابد.

 دارودرمانی

دارودرمانی

در غالب اوقات، با مصرف دارو، درد ناشی از فشردگی و التهاب عصب‌ها ناشی از فتق دیسک گردن کاهش می‌یابد. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی غالباً برای مدیریت درد و التهاب تجویز می‌شوند، به هر حال، زمانی که درد به اندازه‌ای شدید باشد که مصرف ایبوپروفن مؤثر واقع نشود، پزشک مصرف استروئیدهای خوراکی را برای کمک به کاهش درد بیمار تجویز می‌کند. تجویز و مصرف دارو در اغلب اوقات اولین گام در درمان هستند.

 ورزش و فیزیوتراپی

ورزش و فیزیوتراپی

به این روش درمانی، درمان‌های محافظه‌کارانه یا اولیه نیز گفته می‌شود. روش‌های غیر جراحی به کاهش درد با کمک درمان‌های فیزیکی و ورزش درمانی مانند حرکات مک کینزی کمک می‌کند. ترکشن گردن، کایروپرکتیک و داروهای استئوپاتیک نیز ممکن است هم برای کاهش درد و هم برای بازیابی توانایی‌های حرکتی در گردن و سایر اندام‌ها به کار برده شوند. البته استفاده از روش‌های مرسوم‌تری مانند کاهش میزان فشار ناشی از انجام برخی فعالیت‌ها بر گردن نیز توصیه می‌شوند. در نهایت، استفاده از بریس برای پیشگیری از افتادگی یا خم شدن گردن و کاهش استرس بر روی عضلات گردن توصیه می‌شود اما نکته مهم این است که ممکن است باعث آسیب‌دیدگی عصب شود.

 جراحی برای درمان دیسک گردن


جراحی برای درمان دیسک گردن

زمانی که علائم تشدید می‌شوند یا با استفاده از روش‌های درمانی محافظه‌کارانه بهبود نمی‌یابند، باید عمل‌های جراحی مورد توجه قرار داده شوند. عواملی مانند سن بیمار، مدت زمان ابتلا به این عارضه، ابتلا به مشکلات و بیماری‌های دیگر، عمل‌های جراحی که در گذشته روی گردن انجام شده‌اند و نتایج مورد انتظار از مواردی هستند که در زمان تصمیم به انجام عمل جراحی باید مورد ملاحظه قرار گیرند.

 انواع جراحی

مرسوم‌ترین روش برای انجام عمل جراحی، نوع قدامی (جلوی گردن) است. روش خلفی (پشت گردن) کمتر به کار برده می‌شود و در زمانی که نیاز به رفع فشار ناشی از ابتلا به بیماری‌های دیگر مانند تنگی کانال نخاع مورد نظر باشد انجام می‌شود.

 دیسک کتومی و فیوژن گردنی قدامی

جراح یک شکاف کوچک در جلوی گردن ایجاد می‌کند. عضلات گردن، عروق خونی و عصب‌ها کنار زده می‌شوند تا استخوان مهره و دیسک دیده شود. با استفاده از ابزار مخصوص، قسمتی از دیسک بیرون زده که به عصب فشار وارد می‌کند برداشته می‌شود. پس از برداشتن دیسک بیرون زده، فضای دیسک با پیوند استخوان جوش داده می‌شود (فیوژن). فیوژن فرایند متصل کردن استخوان‌ها به یکدیگر است. به مرور زمان این پیوند جوش می‌خورد تا مهره بالایی و پایینی تبدیل به یک استخوان ثابت شوند. صفحه‌های فلزی و پیچ‌ها ممکن است برای تثبیت در دوره فیوژن و برای بهتر جوش خوردن استخوان‌های مهره به هم به کار برده شوند.

تعویض دیسک مصنوعی

تعویض دیسک مصنوعی را می‌توان در هنگام دیسککتومی به جای فیوژن انجام داد. در این روش نیز مانند تعویض مفصل زانو، دیسک مصنوعی در فضای مفصل آسیب دیده قرار داده شده و با این کار بر خلاف فیوژن مهره‌ها قادر به حرکت خواهند بود. نتایج تعویض دیسک مصنوعی شبیه به دیسککتومی و فیوژن گردنی قدامی است اما در این روش حرکات گردن امکان‌پذیر بوده و شاید از ابتلا به بیماری در سطح مجاور جلوگیری کند که البته این هنوز یک فرضیه است که به اثبات نرسیده است.

 دیسک کتومی میکرواندوسکوپیک کم تهاجمی

جراح یک شکاف کوچک در پشت گردن ایجاد می‌کند. لوله‌های کوچک به نام دیلاتور برای افزایش قطر و بزرگ کردن کانال به مهره به کار برده می‌شوند. قسمتی از استخوان برداشته می‌شود تا ریشه عصب و دیسک دیده شود. جراح هم از اندوسکوپ و هم از میکروسکوپ برای برداشتن دیسک پاره شده استفاده می‌کند. عضلات در این روش نسبت به دیسککتومی معمولی آسیب کمتری می‌بینند.

دیسک کتومی گردنی خلفی

جراح یک شکاف 2.5 تا 5 سانتی‌متری در پشت گردن ایجاد می‌کند. برای دسترسی به دیسک آسیب دیده، عضلات ستون فقرات برش داده شده و کنار زده می‌شوند تا مهره استخوانی دیده شود. قسمتی از استخوان برداشته می‌شود تا ریشه عصب و فضای دیسک مشاهده شود. قسمتی از دیسک پاره شده که بر عصب ستون فقرات فشار وارد می‌کند به دقت برداشته می‌شود. فضاهایی که به دلیل خروج ریشه‌های عصب از ستون فقرات ایجاد می‌شوند معمولاً برای پیشگیری از فشرده کردن دوباره عصب‌ها در آینده بزرگ می‌شوند.

 خطرات احتمالی همراه با عمل‌های جراحی دیسک گردنی

با این که عمل جراحی دیسک گردنی معمولاً بی‌خطر است اما ممکن است با خطرات احتمالی نیز همراه باشد که برخی از آنها عبارتند از:

  • عفونت
  • خونریزی شدید
  • واکنش و حساسیت به بیهوشی
  • گردن درد مزمن
  • آسیب‌دیدگی عصب‌ها، نخاع، ریه‌ها یا تارهای صوتی
  • عدم موفقیت در بهبودی

 مراقبت‌های لازم بعد از عمل دیسک گردن

احتمالاً شما قادر خواهید بود که چند ساعت پس از انجام عمل جراحی دیسک گردنی از جای خود برخاسته و حرکت کنید و سپس در همان روز یا صبح روز بعد به منزل مراجعت کنید. ممکن است شما در ناحیه عمل کمی احساس درد داشته باشید که به مرور زمان برطرف می‌شود.

فیوژن ممکن است از سه ماه تا یک سال طول بکشد تا ثابت شود و شما هنوز برخی علائم را در این مدت خواهید داشت. ممکن است پزشک به شما توصیه کند که تا 4 الی 6 ماه پس از انجام عمل جراحی از یک گردن بند طبی برای نگهداری از گردن استفاده کنید. شما می‌توانید با پیروی از یک رزیم غذایی سالم، ورزش کردن منظم و حفظ حالات بدنی مناسب به تسریع روند بهبودی خود کمک کنید. با جراح خود در مورد سطح فعالیت‌هایی که می‌توانید تا قبل از بازگشت و شروع دوباره فعالیت‌های ورزشی خود انجام دهید صحبت کنید.

اگر شما نمی‌توانید بلافاصله فعالیت‌های شغلی خود را از سر بگیرید، بهتر است کارهای خود را تعدیل (سبک یا محدود) کنید. پزشک توصیه‌های لازم در مورد سطح فعالیت‌ها و محدودیت‌های ضروری در این بازه زمانی را به شما خواهد کرد.

نکته مهم این است که از عود دوباره این عارضه جلوگیری کنید:

  • به کار گیری روش‌های صحیح برای بلند کردن اجسام
  • وضعیت بدنی مناسب در هنگام نشستن، ایستادن، حرکت کردن و خوابیدن
  • برنامه ورزشی مناسب برای تقویت عضلات ضعیف شده شکم و جلوگیری از آسیب‌دیدگی دوباره
  • حفظ حالت ارگونومی در محیط کار
  • حفظ وزن سالم و شاخص توده بدنی مناسب
  • داشتن نگرش مثبت و مدیریت استرس
  • عدم استعمال دخانیات