درمان خار پاشنه: آسیب رباط کف پا ناشی از چاقی و فشار زیاد بر پاشنه

درمان-خار-پاشنه

خار پاشنه یا فاشئیت پلانتر عارضه‌ای شایع بوده که باعث آسیب‌دیدگی رباط پلانتر فاشیا (نیام کف پایی) می‌شود. این رباط کف پاشنه را به نرمه پا متصل کرده و باعث حفظ قوس کف پا می‌شود. تحت فشار این رباط متورم شده و منجر به عارضه‌ای دردناک می‌شود که خار پاشنه نام دارد. درمان غیرجراحی برای خار پاشنه ساده می‌باشد و در صورتی که درمان پس از بروز علائم فوراً آغاز شود عارضه کاملاً درمان خواهد شد. درمان خار پاشنه شامل موارد زیر است :

  • استراحت
  • استفاده از یخ. در صورتی که پس از 2 یا 3 روز استفاده از یخ تاثیری نداشته باشد، ممکن است گرما مؤثر باشد.
  • داروهای ضدالتهاب
  • تمرین‌های کششی
  • استفاده از کفی طبی (ارتز)
  • اسپلینت مخصوص شب
  • تزریق استروئید

ممکن است پزشک با توجه به موارد زیر استفاده از جراحی را توصیه کند:

  • بیمار روشهای درمانی دیگر را برای حداقل 6 ماه استفاده کرده و این درمان‌ها تأثیر نداشته‌اند.
  • درد پاشنه انجام کار یا ورزشهای ملایم را دشوار می‌سازد.

هنگامی که درمانهای غیرجراحی تأثیر در بهبود نشانه‌ها نداشته باشند، می‌توان برای درمان خار پاشنه از جراحی استفاده کرد. بیشتر جراحان هنگامی از جراحی استفاده می‌کنند که بیمار برای مدت حداقل 9 ماه از روشهای درمانی عادی (مانند تزریق، فیزیوتراپی ، کفی طبی و ....) استفاده کرده ولی نتیجه‌ای نگرفته باشد. برای انجام جراحی فاشئیت‌ پلانتر بایستی دو مورد از علائم این عارضه را در نظر گرفت:

  • سفت شدن رباط پلانتر فاشیا
  • وجود خار پاشنه

پزشک هر دوی این موارد را همراه با دیگر علائم بررسی کرده  تا بهترین روش برای جراحی را انتخاب کند.

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی ابتدا با کمک روشهای غیرجراحی اقدام به درمان بیمار می‌کند و در صورتی که بهبود حاصل نشود از جدیدترین روشهای جراحی برای حل مشکل بیمار استفاده خواهد کرد . برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های  02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.

علت ایجاد خار پاشنه چیست؟


اگرچه ممکن است که درد ناگهانی ایجاد شود، این عارضه معمولاً به سبب فشار زیاد روی قوس کف پا در طول زمان طولانی به وجود می‌آید. عوامل ایجاد این عارضه عبارتند از کف پای صاف ، اضافه وزن، سفتی عضلات ساق پا، پیاده‌روی و ایستادن طولانی‌مدت. معمولاً این عارضه تنها در اثر یک سانحه ایجاد نمی‌شود.

خار پاشنه عموماً بوسیله اشعه ایکس تشخیص داده می‌شود. خار یا زائده استخوانی در اثر فشار پیاپی بر نیام کف پا یا فاشیای پلانتر در محل اتصال به استخوان پاشنه ایجاد شده و درنتیجه خار پاشنه به وجود می‌آید. خار پاشنه ممکن است در افراد بدون درد ایجاد شود. با وجود اینکه ظاهراً درد در اثر راه رفتن روی خار پاشنه ایجاد می‌شود، این مطلب ضرورتاً به این معنی نیست که فاشئیت پلانتر در حالت پیشرفته می‌باشد.

نشانه‌های این عارضه چیست؟ 


نشانه-ها

بیشتر بیماران از درد پاشنه مستقیماً در قسمت کف پا شکایت دارند. در موارد کمی هم ممکن است قوس کف پا دردناک شود. درد این عارضه عمیق بوده و در بیمار احساس سوزش یا پارگی پاشنه به وجود می‌آید. درد ممکن است خفیف و نامشخص و یا شدید باشد. در برخی از موارد امکان دارد بیمار اصلاً نتواند وزنی روی پاشنه خود قرار دهد. اغلب ممکن است بیمار پس از یک دوره بی‌تحرکی درد در پاشنه احساس کند، مانند قدم برداشتن برای بیرون آمدن از تخت‌خواب پس از بیدار شدن.

آیا خارج کردن خار پاشنه ضروری است؟ 


تمامی افرادی که دارای فاشئیت پلانتر هستند، دچار عارضه خار پاشنه نیستند. فاشئیت پلانتر با نام سندرم خار پاشنه هم شناخته می‌شود زیرا که این دو عارضه معمولاً همراه با هم روی می‌دهند. بررسی‌ها نشان می‌دهند که خار پاشنه با گذشت زمان در اثر فشار رباط نیام کف پایی بر استخوان پاشنه ایجاد می‌شود و این آسیب مختصر و التهاب سرانجام باعث شده تا استخوان به صورت موضعی رشد کرده و خار پاشنه ایجاد شود. در برخی از افراد امکان دارد عارضه‌های ژنتیکی باعث ایجاد خار پاشنه شوند، مانند عارضه‌های مرتبط با آرتریت (اسپوندیلیت آنکیلوزان یا روماتیسم ستون فقرات).

برخی از خارهای پاشنه کوچک و برخی دیگر بسیار بزرگ هستند. اندازه خار همیشه با درد ارتباط مستقیم ندارد. امکان شکستگی خار پاشنه نیز وجود دارد. معمولاً بیماران اینگونه فکر می‌کنند که خار پاشنه باعث فشار بر کف پا می‌شود و درنتیجه درد ایجاد می‌شود. عموماً خار پاشنه به سمت جلو بوده و جهت آن به طرف پایین نمی‌باشد. از لحاظ نظری خار پاشنه‌ای که به طرف پایین باشد، نقطه‌ایست که تحت فشار بوده و حسی شبیه قدم گذاشتن روی میخ دارد.

چه راههایی برای درمان قطعی خار پاشنه بدون جراحی وجود دارد؟ 


برای درمان و رفع خار پاشنه روشهای زیر به بیمار پیشنهاد می‌شود:

درمان‌های اولیه 

درمان

پزشک استفاده از موارد زیر را به بیمار توصیه می‌کند:

  • داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
  • استفاده از اسپلینت در رختخواب. این کار از سفت شدن نیام کف پایی یا پلانتر فاشیا هنگام خواب جلوگیری می‌کند.
  • کفی طبی همراه با پد پاشنه
  • کفی‌هایی که مخصوص هر بیمار ساخته می‌شوند. هزینه این کفی‌ها تا 300 دلار هم می‌رسد. ولی در صورتیکه روش‌های درمانی دیگر تأثیر نداشتند، استفاده از این کفی‌ها بسیار سودمند است.
  • تزریق کورتیزون آخرین روش قابل استفاده قبل از انجام جراحی می‌باشد. تنها یکبار بایستی از این تزریق استفاده شود. تزریق‌های بیشتر کمکی نکرده و خطرناک می‌باشند.

شاک‌ویو تراپی 

شاک-ویو

شاک‌ویو تراپی یا ESWT  برای بیماران با مشکلات مزمن تاندون استفاده می‌شود. شاک‌ویوتراپی امواج شوکی متمرکز را به بدن فرستاده و برای درمان عارضه‌های مختلفی مانند فاشئیت پلانتر استفاده می‌شود.  این روش درمانی در دو نوع با انرژی زیاد و انرژی کم وجود دارد، و از هر دو نوع می‌توان برای درمان عارضه‌ها استفاده کرد.

شاک‌ویو با انرژی کم در سه جلسه درمانی و یا بیشتر استفاده می‌شود. امواج با انرژی کم دردناک نبوده و یا اینکه درد خفیفی دارند. شاک‌ویوتراپی با انرژی کم در یک جلسه انجام می‌شود.

در این روش درمانی، آسیب مختصری (میکرو تروما) به بافت آسیب‌دیده ناشی از عارضه وارد می‌شود. آسیب مختصر باعث تحریک فرایند درمانی بوسیله بدن می‌شود. این فرایند درمانی جریان خون را افزایش داده و مواد مغذی به ناحیه آسیب‌دیده منتقل می‌شوند. میکرو تروما یا آسیب مختصر باعث تحریک روندترمیم و تسکین درد می‌شود.

فیزیوتراپی و ورزش 

پزشک برای طرح‌ریزی برنامه درمان ویژه هر شخص با بیمار همکاری می‌کند. متخصص فیزیوتراپی بوسیله حرکات کششی و درمان دستی مانند ماساژ به تقویت و بهبود انعطاف‌پذیری در ناحیه کف پا و عضلات و تاندونهای مربوط کمک می‌کند.

در اینجا پنج نوع از متداول‌ترین تمرینات و حرکات کششی در فیزیوتراپی شرح داده خواهند شد. همچنین می‌توانید این تمرینات را در منزل نیز انجام دهید.

تمرین کششی کف پا 

تمرین-کششی-کف-پا

حرکات کششی که باعث بهبود قدرت و انعطاف‌پذیری کف پا می‌شوند در فیزیوتراپی  اهمیت بسیاری دارند زیرا که کف پا وزن را تحمل کرده و در اثر عارضه فاشئیت پلانتر آسیب می‌بیند. پزشک با آموزش حرکات ویژه به بیمار باعث کشش رباط و بهبود جریان خون در این آن می‌شود.

برای انجام این حرکت، کف پای خود را روی یک بطری یا توپ تنیس کشش دهید.

 تمرین کششی انگشتان پا 

تمرین-کششی-انگشتان-پا

حرکت‌هایی که باعث تقویت انگشتان می‌شوند در تقویت و افزایش انعطاف‌پذیری عضلات و رباطهای پا از مچ به پایین نیز موثر هستند. پزشک برای این منظور به بیمار آموزش داده تا اشیای کوچک را با انگشتان پا گرفته و به انگشتان پا کشش بدهد.

برای انجام این حرکت سعی کنید اشیای کروی مانند گلوله شیشه‌ای را با انگشتان خود گرفته و بلند کنید.

تمرین کششی مچ پا 

تمرین-کششی-مچ-پا

کاهش قدرت حرکتی مچ پا می‌تواند نقش مهمی در ایجاد خار پاشنه داشته باشد، زیرا که مچ پای غیر قابل انعطاف باعث می‌شود تا کف پا نتواند ضربه را کاملاً جذب کند. پزشک از حرکات کششی برای بهبود دامنه حرکتی و افزایش انعطاف‌پذیری در مچ پا استفاده می‌کند.

برای انجام این تمرین از تخته شیب‌دار مخصوص کشش پا برای بهبود قدرت حرکتی مچ پا استفاده کنید.

تمرین کششی تاندون آشیل 

تمرین-کششی-تاندون-اشیل

سفتی تاندون آشیل منجر به دشواری در گام برداشتن شده و درنتیجه فشار زیادی بر قوس کف پا وارد می‌شود. متخصص فیزیوتراپی از حرکات کششی برای شل کردن و بهبود تاندون آشیل استفاده می‌کند تا گام برداشتن راحت‌تر انجام شود.

به این منظور از تمرین کششی دیوار و کتاب (Wall and book stretch) برای تقویت و کشش تاندون آشیل استفاده کنید.

تمرین کششی ساق پا 

تمرین-کششی-ساق-پا

امکان دارد ساق پا در اثر سفت شدن و عدم عملکرد مناسب، باعث ایجاد عارضه خار پاشنه شود و یا اینکه خار پاشنه باعث ایجاد عوارضی برای ساق پا شود. متخصص فیزیوتراپی برای بهبود عملکرد قسمتهای مختلف پا از تمارین کششی ساق پا استفاده می‌کند.

برای انجام این تمرین از حرکت اسکوات به کمک دیوار جهت کشش ساق پا در منزل استفاده کنید.

درمان خار پاشنه با جراحی 


درمان-با-جراحی

همه روشهای جراحی خار پاشنه شامل افزایش طول رباط نیام کف پایی هستند. رباط نیام کف پایی یا پلانتر فاشیا را می‌توان با جراحی برش داده یا اینکه قسمتی از آن بوسیله برش برداشته شود. مطلب قابل ذکر اینست که تنها بخشی از رباط برداشته شده و برداشتن کامل آن باعث بی‌ثباتی و ناپایداری مچ پا می‌شود. خار پاشنه در صورت وجود ، برداشته خواهد شد. خار استخوانی معمولاً عامل اصلی سفتی رباط نمی‌باشد و عموماً به طور مستقیم باعث درد پاشنه نمی‌شود. بنابراین برداشتن خار پاشنه به اندازه خار، محل خار، مسیر قرارگیری خار (جلو یا پایین) وجود شکستگی و یا دیگر علائم بستگی دارد.

انواع جراحی 

جراحی خار پاشنه به سه روش انجام می‌شود :

آزادسازی پلانتر فاشیا به روش باز (و خارج کردن خار پاشنه) 

در این روش با ایجاد یک برش، امکان دسترسی مستقیم به رباط و خار پاشنه وجود دارد. این برش می‌تواند داخل و یا در کف پا ایجاد شود.

  • رویکرد پلانتر (کف پا) : ایجاد شکاف در کف پا امکان مشاهده رباط و خار پاشنه را ممکن می‌سازد. پزشک استفاده از این روش را زمانی مؤثر می‌داند که رباط پلانتر فاشیا ضخیم شده و در اثر التهاب مزمن دچار مشکل شده است و بخشی از آن بایستی برداشته شود. همچنین این روش باعث دسترسی آسان به خار استخوانی در کف پاشنه می‌شود و مشاهده و برداشتن خار را ممکن می‌سازد. روش دیگر برای انجام همین جراحی، آزادسازی همگام پلانتر فاشیا نام دارد که بیش از برداشتن خار استخوانی، بر آزادسازی رباط پلانتر فاشیا تمرکز دارد. با توجه به این که در روش آزادسازی باز، برش در کف پا قرار دارد، برای بهبود پوست به گذشت زمان نیاز است و در این زمان نبایستی وزن زیاد حمل شود.
  • رویکرد مدیال (جانبی) : در این رویکرد هم آزادسازی پلانتر فاشیا به روش باز انجام می‌شود ولی جهت مسیر ورودی داخل پا قرار دارد و درنتیجه مشاهده رباط پلانتر فاشیا و هرگونه خار استخوانی به سختی انجام می‌شود. در این حالت جراح رباط را لمس کرده و بدون مشاهده مستقیم، آن را برش می‌دهد. همچنین خار استخوانی نیز به شکل مشابهی خارج می‌شود. در رویکرد جانبی تحمل وزن سریعتر از رویکرد کف پایی امکان‌پذیر خواهد بود. البته این زمان بوسیله پزشک تعیین می‌شود.

آزادسازی رباط پلانتر فاشیا با برش مینیمال(حداقل) 

این روش معمولاً برای ایجاد برشهای کوچک در قسمتهای مختلف قوس کف پا جهت آزادسازی رباط پلانتر استفاده می‌شود. این روش نیز بر آزادسازی رباط تمرکز دارد. معمولاً برشها در قسمت کف پا ایجاد می‌شوند ولی امکان دارد جراح از قسمت جانبی به رباط دسترسی داشته باشد.

آزادسازی رباط پلانتر فاشیا به روش آندوسکوپی 

در روش آزادسازی آندوسکوپی با استفاده از تجهیزات مخصوص و دوربینها، برش‌های ظریفی داخل و گاهی خارج از پا ایجاد شده و با امکان مشاهده مستقیم، رباط آزاد می‌شود. معمولاً امکان برداشتن خارهای استخوانی به این روش وجود ندارد. مزیت اصلی این روش اینست که برشها ظریف بوده و این برشها در کف پا ایجاد نمی‌شوند درنتیجه بیمار می‌تواند خیلی زود به فعالیتهای عادی روزانه بازگردد. مشکل استفاده از این روش اینست که نمی‌توان خارهای استخوانی را خارج کرد.

برای جراحی از چه نوع بیهوشی استفاده می‌شود؟

جراحی خار پاشنه به صورت سرپایی و بدون بستری شدن انجام می‌شود. درنتیجه پس از جراحی امکان بازگشت به منزل وجود دارد. امکان دارد جراحی در بیمارستان یا مرکز جراحی سیار انجام شود. برخی از پزشکان در محل کار خود دارای انواع سرویس جراحی هستند.

بسته به شدت عارضه، می‌توان از بیحسی موضعی، منطقه‌ای، بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی استفاده کرد. در بیشتر موارد از بیحسی موضعی و منطقه‌ای همراه با نظارت بر بیهوشی استفاده می‌شود. به کمک مواد بی‌حسی پا بی‌حس شده و متخصص بیهوشی از داروی مُسکن استفاده می‌کند.

آیا استفاده از پروتز فلزی در پا برای جراحی خار پاشنه ضرورت دارد؟ 

استفاده از این پروتزها برای جراحی ضرورتی ندارد. این جراحی در مورد بافت نرم کاربرد دارد و به هیچ پروتزی برای جراحی نیازی نیست.

امکان راه رفتن پس از جراحی فاشئیت پلانتر 

راه رفتن پس از جراحی خار پاشنه به روش جراحی مورد استفاده بستگی دارد. برخی از بیماران پس از جراحی به سرعت قادر به راه رفتن بوده درحالیکه برخی دیگر از بیماران ممکن است به عصا نیاز داشته باشند. در بعضی از موارد امکان دارد برای بهبود سریعتر به بیمار گفته شود تا 6 هفته وزنی را حمل نکند، البته این زمان بستگی به شدت عارضه دارد.

خطرات جراحی خار پاشنه 

در ارتباط با جراحی و استفاده از بیهوشی خطراتی وجود دارند. در ایجاد عوارضی که پس از جراحی ایجاد می‌شوند، شخص بیمار یا جراح مقصر نمی‌باشند. با این وجود بیمار باید با عوارض و خطرات آشنایی داشته باشد.

عوارض جراحی خار پاشنه شامل این موارد می‌باشند : عفونت، درد (موقتی یا دائمی)، ورم، خون‌مردگی، خونریزی، لخته شدن خون، کند بودن روند بهبود زخم، باز شدن برش جراحی، کند بودن روند بهبود استخوان، آسیب‌دیدگی اعصاب (موقتی یا دائمی)، بروز مجدد عارضه.