درمان آرتروز لگن (ساییدگی مفصل هیپ) براساس سن بیمار و شدت علائم

مفصل هیپ (لگن)

مفصل هیپ (لگن) در بالای استخوان ران و لگن تشکیل شده است. عملکرد اصلی آن نگه‌داشتن وزن بدن و فراهم کردن امکان تحرک در پاها می‌باشد. مفصل هیپ از یک گوی در بالای استخوان ران تشکیل شده که در داخل حفره‌ای در لگن قرار می‌گیرد. آرتروز لگن بیماری شایعی است که ممکن است زنان و مردان در هر سنی را درگیر کند. غضروف‌‌ (که در استخوان‌های مفصل هیپ قرار دارد) تخریب می‌شود. این مساله مانع حرکتی نرم و روان در مفصل می‌شود. با بالا رفتن سن، احتمال بروز این مشکل افزایش می‌یابد. احتمال بروز یا تشدید آن در صورت داشتن اضافه وزن، بالاتر می‌رود چون وزن بیش‌تری روی مفصل‌ها قرار می‌گیرد. آرتروز گاهی از شدتش کاسته شده و کنترل و درمان آن راحت‌تر می‌شود، دلیل این مساله هنوز روشن نیست.

با توجه به میزان شدت آرتروز و سن شما، آرتروز هیپ با روش‌های مختلفی قابل کنترل است، روش‌هایی شامل یک یا ترکیبی از موارد زیر:

  • مراقبت‌های ویژه
  • کنترل درد
  • فیزیوتراپی و تمرین
  • کاهش وزن برای کاهش میزان نیروی وارد شده بر مفصل لگن
  • انجام تغییرات در فعالیت‌ها برای جلوگیری از آمدن فشار به مفصل لگن
  • استفاده از ابزارهای کمکی همچون عصا در دست مخالف با مفصلی که دچار مشکل است

جراحی و تعویض مفصل لگن

دکتر شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی پس از معاینه دقیق بیمار بهترین راه را برای درمان پیشنهاد خواهند کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره های  02122383746 و 09334453393 تماس حاصل نمایید.

علت آرتروز در ناحیه لگن چیست؟


آرتروز لگن اغلب در افرادی در سنین 60 و 70 سالگی ایجاد می‌شود. این مساله به وزن شما، میزان فعالیت و ساختار مفصل هیپ شما هم بستگی دارد. آرتروز ممکن است بر اثر عوامل مختلفی ایجاد شود؛ عواملی همچون کهولت سن، اختلالات التهابی مثل لوپوس یا روماتیسم مفصلی، عفونت یا آسیب‌دیدگی.

نشانه های این بیماری چیست؟


نشانه های این بیماری

در این بیماری، گرفتگی و کاهش دامنه حرکتی امری شایع است. ممکن است چندین روز یا هفته علائم آن شدیدتر باشند. درد ناشی از آرتروز لگن ممکن است در کمر، باسن و کشاله ران احساس شود. همچنین ممکن است درد ناشی از لگن را در پا به سمت زانو هم احساس کنید که به آن درد ارجاعی می‌گویند. اگر لگن شما وضعیت بدی داشته باشد، ممکن است در راه رفتن دچار مشکل شوید و احتمال زمین خوردن هم بالا می‌رود. از جا بلند شدن و خم شدن ممکن است برایتان مشکل شود، پوشیدن جوراب و کفش، سوار شدن و پیاده شدن از ماشین هم برایتان سخت‌تر می‌شود. همچنین ممکن است لگن، برای چند لحظه قفل کند. آرتروز شدید لگن، هنگام تغییر وضعیت در خواب هم می‌تواند باعث بروز درد شود. معمولا ماهیچه‌های اطراف این مفصل ممکن است بر اثر عدم استفاده، تحلیل رفته و ضعیف‌تر شوند.

آیا آرتروز لگن بر سایر بخش های بدن هم اثر می گذارد؟


به هیچ وجه نباید مشکلات مربوط به لگن را مجرد در نظر بگیرید، چون گاهی اوقات می‌تواند روی بخش‌های دیگر بدن هم تاثیر بگذارد، که خود باز هم باعث بدتر شدن وضعیت لگن‌ می‌شود. ممکن است فشاری بیش از حد به دیگر مفاصل و ماهیچه‌ها وارد شود و در نتیجه اندام‌های دیگر هم دچار درد و آسیب‌دیدگی شوند. بنابراین هیچ علائم هرچند کوچک را هم نادیده نگیرید و به پزشکتان اطلاع دهید تا همه چیز را مورد بررسی قرار دهد. برخی افراد دچار آرتروز در مچ پا، پاها، دست، مچ دست و گردن (لینک به مقاله آرتروز گردن) هم می‌شوند.

تشخیص


در عکسبرداری اشعه ایکس، از بین رفتن غضروف را می‌توان دید که به صورت از بین رفتن فواصل بین دو سر استخوان قابل تشخیص است.

بهترین راه برای درمان آرتروز و ساییدگی مفصل لگن


آرتروز هیچ درمانی ندارد، اما چندین روش موثر هستند که به شما در کنترل این بیماری مزمن کمک می‌کنند. روش‌های درمانی آرتروز لگن می‌تواند تهاجمی یا بدون جراحی باشد. بسیاری از افراد از طریق دارو، انجام تمرینات و مصرف مکمل‌ها تسکین می‌یابند. باید روشی را پیدا کنید که جهت کاهش درد، فشار از روی لگن برداشته شود. با پزشکتان صحبت کنید تا روندی درمانی را آغاز کنید. هر چه زودتر درمان را شروع کنید، به نتیجه بهتری خواهید رسید.

اگر پزشک آرتروز لگن را تشخیص دهد، ممکن است موارد زیر را به شما پیشنهاد کند:

مراقبت‌های شخصی روزانه

سبک زندگی می‌تواند باعث تشدید آرتروز لگن شود، به ویژه اگر کارهای فیزیکی زیادی انجام دهید. اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن می‌تواند به کاهش فشار روی مفاصل کمک کند. تغییر سبک زندگی در کنار درمان‌های پزشکی می‌تواند باعث کم شدن علائم بیماری شود.

برای بهبود بیماری، روزانه این مراقبت‌های شخصی را انجام دهید:

  • بیش‌تر استراحت کنید: فعالیت‌هایی را که باعث تشدید علائم می‌شوند را کاهش شدید یا کلا حذف کنید، مخصوصا هنگام بروز درد.
  • وزن کم کنید: وزن بیش‌تر باعث وارد شدن فشار بیش‌تری روی لگن و زانوها می‌شود.
  • رژیم غذایی‌تان را تغییر دهید: تحقیقات نشان داده است که یک رژیم غذایی حاوی اسید‌های چرب امگا 3 می‌تواند علائم آرتروز در غضروف‌ها را کاهش دهد.
  • اعمال سرما و گرما: روی لگنی که دچار گرفتگی شده باشد، گرما، و در ناحیه‌های ورم کرده هم سرما اعمال کنید.

دارو برای کنترل درد

کنترل درد یکی از روش‌های درمانی اولیه برای آرتروز لگن است. برای افرادی که علائم بیماری در آن‌ها خفیف است، داروهای بدون نسخه همچون ایبوپروفن، استامینوفن یا ناپروکسن می‌تواند دردشان را کنترل کند. این داروها تاثیرات ضد التهابی هم دارند بنابراین تحریک عصب‌ها را هم کاهش می‌شود.

افراد مبتلا به آرتروز لگن متوسط تا شدید ممکن است نیاز به کمک بیش‌تری در قالب تجویز مسکن‌ها و داروهای ضد التهاب داشته باشند.

تزریقات

پزشکان ممکن است تزریقاتی را برای کاهش درد پیشنهاد دهند. تزریقاتی از قبیل:

  • اسید هیالورونیک: اسید هیالورونیک باعث روان شدن مفصل شده و گرفتگی را کاهش می‌دهد، اما استفاده از آن برای لگن توسط FDA تایید نشده است.
  • تزریقات استروئیدی: تزریق کورتیکواستروئید می‌تواند التهاب و تورم را در لگن کاهش دهد و باعث کاهش درد شود. اما این تزریقات ممکن است باعث ضعیف شدن استخوان‌های اطراف نیز شود. همچنین ممکن است تسکین درد تنها به صورت موقت باشد.
  • درمان با پلاسمای غنی از پلاکت: برخی از ورزشکاران همچون تایگر وودز و رافائل نادال از این روش درمانی جدید روی زانوهایشان استفاده می‌کنند. در این روش از نمونه خون خودتان برای ایجاد پلاکت‌های خونی استفاده می‌شود. سپس این پلاکت‌ها جهت تسکین درد و تسریع در بهبودی، به غضروف در ناحیه آسیب‌ دیده تزریق می‌شوند.

بسیاری از این روش‌های کنترل درد در کنار تمرینات فیزیوتراپی صورت می‌گیرد.

فیزیوتراپی و ورزش

فیزیوتراپی و انجام تمرینات باید بخش عمده‌ای از درمان‌تان باشد. می‌بایست ماهیچه‌هایتان را قوی نگه دارید چون باعث کاهش فشار روی مفاصل می‌شود. باید برنامه تمریناتی که پزشک برای بهبود مشکلات لگن‌تان به شما ارائه داده را به دقت دنبال کنید و پزشک‌ را هم از روند پیشرفت‌تان در این برنامه آگاه کنید. اگر ضعیف هستید (مثلا اگر بلند شدن از صندلی برایتان مشکل است)، قوی کردن ماهیچه‌ها مفید خواهد بود. آب درمانی  و راه رفتن در استخر آب راه خوبی برای تقویت ماهیچه‌های پا است. آب درمانی می‌تواند بسیار مفید باشد چون این تمرینات فشار کمی روی لگن ایجاد می‌کنند. پیاده‌روی برای تقویت ماهیچه‌، تاندون و رباط‌های اطراف لگن هم مفید است. اگر پیاده‌روی برایتان مشکل است، مسیرهای پیاده‌روی را محدود کنید. به خودتان استراحت دهید و بنشینید، البته این کار را زیاد هم تکرار نکنید. بهتر است از گام‌های کوتاه شروع کنید و پس از هر بار استراحت گام‌هایتان را بلند‌تر کنید. می‌توانید این تمرینات را به صورت گروهی یا در خانه انجام دهید، تمرینات گروهی برای برخی افراد لذت بخش‌تر از تمرین انفرادی است.

لازم است برای حفظ دامنه حرکات‌تان، تمرینات سبکی انجام دهید. چند مورد تمرین در پایین شرح داده شده‌اند(هر یک باید چند دفعه تکرار شوند). قبل از انجام این تمرینات با پزشکتان صحبت کنید تا بدانید چه تمریناتی برایتان مناسب‌تر است. اگر تعویض لگن یا دیگر مفاصل را انجام‌ داده‌ باشید، برخی از تمرینات برای شما مناسب نخواهند بود. تنها تمریناتی را باید انجام دهید که در توان‌تان است.

تمرینات برای دامنه حرکتی

تمرینات برای دامنه حرکتی

  • بایستید، خود را کنار میز یا نرده‌ محکمی نگه دارید. سپس به آرامی پایتان را به عقب و جلو تاب دهید.
  • به پشت دراز بکشید به صورتی که زانوهایتان خم شده باشد و پاهایتان کنار هم جفت باشد. سپس بگذارید زانوهایتان به طرفین تا جایی که ممکن است به سمت خارج رها شود. حرکات کششی و تقویت ماهیچه‌های اطراف لگن اهمیت ویژه‌ای دارند. تمرینات پایین روی ماهیچه‌های اطراف لگن تمرکز دارند و به حفظ، ثبات و تقویت آن‌ها کمک می‌کند.

تمرینات تقویت لگن

تمرینات تقویت لگن

  • روی زمین یا تختی محکم به پشت دراز بکشید، ماهیچه‌های ران‌تان را سفت کنید، پشت زانو‌ها باید به سمت پایین باشد. ده ثانیه در این حالت بمانید و سپس ریلکس کنید.
  • به پشت دراز بکشید به صورتی که زانوها خم شده و کف پا صاف باشد، کمر خود را از زمین بلند کرده و باسن را فشرده کنید.
  • به پهلو دراز بکشید، به صورتی که پای پایینی خمیده و پای بالایی در راستای بدن قرار گیرد، ماهیچه ران جلویی را سفت کرده سپس پای بالایی را به اندازه 15 سانتی‌متر از زمین بلند کنید. پا را در این حالت نگه دارید سپس پایین بیاورید. روی سمت دیگر هم همین کار را تکرار کنید. بسیاری از این تمرین‌ها را می‌توان در آب هم انجام داد که باعث می‌شود فشار از روی مفاصل برداشته شود.

درمان‌های جایگزین و مکمل‌ها

برخی افراد برای درمان آرتروز لگن از روش‌های درمانی طبیعی استفاده می‌کنند. اگرچه تحقیقات مرتبط با تاثیرگذاری این درمان‌های طبیعی همیشه قطعی نیستند، وضعیت بسیاری از افراد با استفاده از روش‌های زیر بهتر شده است:

  • طب سوزنی
  • ماساژ
  • مصرف مکمل‌هایی همچون کپسایسین، گلوکزامین، کندروایتین سولفات، اسید گاما لینولنیک و زنجبیل.

همیشه قبل از مصرف مکمل‌ها با پزشک‌تان صحبت کنید، مکمل‌های طبیعی ممکن است گاهی با داروهای شیمیایی تداخل ایجاد کنند.

تجهیزات و وسایل کمکی

پوشیدن کفش‌هایی با کف ضخیم و نرم و کفی‌های نرم مفید هستند. از عصا برای کاهش فشار و وزن روی لگن استفاده کنید. عصا همچنین برای زانو درد هم می‌تواند مفید باشد. عصا را در دست مخالف با سمتی از بدن که مفصل آن آسیب دیده است، بگیرید. این کار فشار بر مفصلی که درد می‌کند را کاهش داده و باعث کاهش علائم بیماری می‌شود. به این فکر کنید که چه تغییراتی می‌توانید در خانه، ماشین یا محل کارتان  ایجاد کنید تا فشارهای اضافه روی مفصل‌ها را به حداقل برسانید. برای نمونه بلند کردن ارتفاع صندلی باعث سهولت در بلند شدن و نشستن روی آن می‌شود. برای افرادی که آرتروز لگن شدیدتری دارند تجهیزات زیر می‌تواند مفید باشد:

  • دستگیره‌های بلند برای گرفتن اشیاء و پاشنه‌کش‌ها
  • وسایل کمکی برای انجام کارهای شخصی(برای مثال وسیله کمکی برای پوشیدن جوراب برای جلوگیری از خم شدن)
  • وسایل کمکی استحمام
  • بالابرهای صندلی و تخت
  • صندلی‌ توالت مرتفع
  • صندلی‌های مرتفع
  • نرده کنار پله‌ها
  • نرده اضافه برای راه پله

داشتن سطح شیبدار در ورودی و خروجی خانه

برداشتن فشار با استفاده از ابزار کمکی راه رفتن

گاهی حذف فشار از روی لگن و داشتن پشتیبانی برای مفاصل می‌تواند به کاهش درد آرتروز کمک کند. استفاده از عصا یا واکر هنگام راه رفتن فشار را از روی مفصل لگن کاهش می‌دهد. همچنین با افزایش میزان ثبات و تعادل شما، احتمال زمین خوردنتان هم کاهش می‌یابد.

چند نکته در مورد استفاده از عصا:

  • مطمئن شوید که عصا زیادی بلند یا کوتاه نباشد. هنگام استفاده از عصا نباید به جلو خم شوید. ارتفاع عصا می‌بایست به بالای مچ دست‌تان برسد.
  • از عصا در سمت قوی‌تر بدن‌تان استفاده کنید. اگر مفصل هیپ سمت راست شما دچار مشکل شده است، باید عصا را با دست چپ‌تان نگه دارید. پایی که درد می‌کند همراه با عصا باید همزمان حرکت کنند.
  • عصا در فاصله مناسبی از شما قرار گیرد. عصا باید تقریبا سه سانتی‌متر فاصله از جلو یا طرفین شما قرار گیرد. اگر زیادی از بدن شما دور باشد، ممکن است تعادل شما به هم بخورد.

چه زمانی جراحی برای درمان آرتروز لگن ضروری است؟


جراحی گزینه‌ای است برای زمانی که درمان‌های غیر تهاجمی بهبودی و کاهش درد کافی را فراهم نمی‌کنند. اگر آرتروز لگن باعث ایجاد معلولیت شود، پزشک ممکن است گزینه جراحی را هم پیشنهاد دهد.

روش‌های جراحی

روش‌های جراحی

وقتی که داروها و دیگر روش‌های درمانی نتوانند درد لگن را در سطح قابل تحملی نگه دارند، جراحی برای جابه جایی و یا تعویض مفصل هیپ می‌توان پاسخگوی این بیماری باشد. جراحی‌های لگن شامل موارد زیر هستند:

تعویض کامل مفصل

شایع‌ترین جراحی لگن، تعویض مفصل لگن است، فرایندی که در آن، مفصل آسیب دیده برداشته می‌شود و با پروتزی جایگزین می‌شود که از مواد فلزی، سرامیکی و / یا پلاستیکی ساخته شده‌ است. مفصل لگن، پس از مفصل زانو شایع‌ترین مفصلی است که تعویض می‌شود. تعویض مفصل لگن گزینه‌ای است برای هنگامی که مفصل آسیب دیده قابل بهبود نباشد و در عملکرد بدن اختلال ایجاد کند و همچنین باعث ایجاد دردهای مداومی شود که با درمان‌های غیر تهاجمی تسکین نمی‌یابند.

بازپوشانی مفصل هیپ

برای افرادی که جوان و فعال هستند، بازپوشانی مفصل روشی جایگزین برای تعویض مفصل است. بر خلاف تعویض مفصل، بازپوشانی مفصل لگن، نیازی به برداشتن سر استخوان فمورال و جایگزینی آن با گوی فلزی یا سرامیکی ندارد. در عوض سر اسخوان فمورال آسیب دیده تغییر شکل داده می‌شود و به صورتی متناسب با پوششی فلزی هماهنگ می‌شود که درون حفره لگنی قرار می‌گیرد.

آرتروسکپی

آرتروسکپی یک جراحی کم‌تر تهاجمی است که از طریق وارد کردن آندوسکپ سبک و ابزارهای باریکی از راه برش‌های کوچکی انجام می‌شود که در پوست روی مفصل ایجاد می‌شوند. جراحی آرتروسکپی دهه‌ها برای بهبود مشکلات زانو استفاده شده است، به تازگی از آن روی مفصل لگن برای رفع مشکلاتی همچون لابروم هم استفاده می‌شود. فواید بسیاری از فرایندهای آرتروسکپی مورد بحث و اختلاف نظر است.

استئوتومی

استئوتومی عمل جراحی عمده‌ای است که در آن جهت تصحیح از شکل افتادگی و بهبود عملکرد و هماهنگی، بخش‌های تخریب شده لگن برداشته می‌شوند، مفصل لگن را هم تغییر شکل داده یا جابه‌جا می‌کنند. جراحی استئوتومی برای کسی مناسب است که آرتروز مفصل هیپ دارد اما خیلی جوان و فعال‌تر ازآن است که جراحی تعویض مفصل لگن برایش انجام شود.

مراقبت‌های بعد از جراحی

بیش‌تر افراد پس از 4 الی 8 روز می‌توانند از پله بالا بروند و از بیمارستان مرخص شوند.

باید 6 الی 12 هفته پس از عمل به مجتمع درمانی مراجعه کنید تا از شما چک آپ گرفته شود و اطمینان حاصل شود که دوره بازیابی به خوبی پیش می‌رود. پزشک ممکن است فیزیوتراپی سرپایی را هم پیشنهاد دهد اگر احساس کند به روند بازیابی شما کمک می‌کند.

وقتی که در خانه هستید، پرستار بانداژهای شما را تعویض کرده و بخیه‌ها را می‌کشد. اگر هر مشکلی با بهبود زخم‌هایتان داشتید باید سریعا به کارکنان بیمارستان اطلاع دهید.

میزان سرعت بازگشت شما به وضعیت عادی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

  • سن
  • سلامتی عمومی بدن
  • قدرت ماهیچه‌ها
  • وضعیت دیگر مفصل‌های بدن

چه تمریناتی پس از تعویض مفصل لگن لازم است؟

داشتن تمرینات مرتب بسیار مهم است. پیاده روی و شنا عالی هستند، البته برخی جراحان توصیه می‌کنند که شنای پروانه انجام نشود. دوچرخه سواری تا 12 هفته پس از عمل ممکن است برایتان مشکل باشد چون سوار شدن و پیاده شدن از دوچرخه سخت خواهد بود. ورزش‌هایی که نیاز به خم شدن یا چرخش در ناحیه لگن هستند تا 12 هفته اول مشکل خواهند بود.

پزشکان دویدن روی زمین سخت یا ورزش‌هایی همچون اسکواش یا تنیس که با چرخش‌های ناگهانی همراه هستند را توصیه نمی‌کنند. اگر تردید داشتید با پزشک یا فیزیوتراپ‌تان مشورت کنید. شما همیشه باید از حرکات سخت روی لگن و فعالیت‌هایی همچون اسکی که احتمال زمین خوردن زیادی دارند خودداری کنید.