درمان آرتروز زانو براساس سن بیمار و شدت پیشرفت ساییدگی غضروف زانو

درمان-آرتروز-زانو

آرتروز زانو عارضه‌ای است که می‌تواند راه‌رفتن را با درد توام کند. درد، تورم و خشکی مفصل تنها برخی از علائمی هستند که در صورت ابتلا به چنین ناهنجاری بروز می‌کنند. مفصل زانو یک مفصل لولایی است. از آنجایی که حرکت این مفصل شبیه باز و بسته شدن درب است به این اسم نامگذاری شده است. مفصل زانو از 3 استخوان اصلی تشکیل شده است. محل تلاقی هر یک از این استخوان‌ها با ماده محافظتی به نام غضروف پوشیده شده است. قطعات اضافی غضروف که به مینیسک معروف هستند از زانوها حمایت بیشتری می‌کنند. تمام قطعات حفاظتی غضروف از ساییدگی استخوان‌های زانو بر روی یکدیگر که موجب درد می‌شود پیشگیری می‌کنند. استفاده مکرر از زانوها و همچنین آسیب‌پذیری آن‌ها این اندام را به منبع شایع آسیب آرتروز تبدیل کرده است. آرتروز انواع مختلف دارد. نوع آرتروز می‌تواند در تعیین درمان پزشک موثر باشد.

درمان آرتروز زانو از طریق انواع مختلف جراحی صورت می‌گیرد. نوع جراحی به عوامل مختلفی نظیر سن بیمار، آناتومی، سلامت عمومی، سبک زندگی، ترجیحات شخصی و همچنین تجربه و انتخاب جراح بستگی دارد. یک جراح علاوه‌بر توصیه جراحی خاص یا مجموعه‌ای از جراحی‌ها،  باید درخصوص مزایای احتمالی جراحی، دوره بهبود موردنظر، خطرات احتمالی، عوارض جانبی و همچنین درمان‌های جایگزین جراحی با بیمار مشاوره نماید.  بیمار بعد از کسب آگاهی کامل می‌تواند تصمیم بگیرد که آیا جراحی بکند یا خیر.

دکتر مهدی شهرستانی متخصص جراحی ارتوپدی، پس از درنظر گرفتن تمام جوانب و شرایط بیمار در صورت لزوم جراحی را برای رفع عوارض آرتروز زانو انجام خواهد داد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره‌های 02122383746 و 09334453393تماس حاصل نمایید.همچنین می‌توانید به آیدی تلگرام Dr_shahrestanii@ مراجعه کنید.

درباره انواع آرتروز زانو بیشتر بدانید


بر طبق سایت orthoinfo مقاله " آرتروز زانو" آرتروز زانو را به انواع زیر می‌توان دسته بندی کرد:

استئوآرتریت

استئوآرتریت شایع‌ترین نوع آرتروز زانو است. این بیماری ناشی از ساییدگی غضروف محافظتی روی استخوان‌ها می‌باشد. این شرایط در نهایت منتهی به ساییدگی استخوان‌ها بر روی یکدیگر و ایجاد زوائد استخوانی در انتهای استخوان می‌گردد. زوائد استخوانی یک عارضه دردناک است که می‌تواند دامنه حرکتی یک فرد را محدود کند.

آرتروز بعد از آسیب

آسیب‌هایی که سابقا به زانو و مفصل وارد شده می‌توانند با مرور زمان به فرد آسیب رسانده و منجربه آرتروز بعد از آسیب شوند. این نوع آرتروز همانطور که از نامش پیداست معمولا بعد از آسیب رخ می‌دهد. این آسیب‌ها موجب ساییدگی بیشتر مفصل زانو و در نهایت استئوآرتروز می‌شوند. نتیجه این شرایط ایجاد تورم دردناک در مفصل زانو است.

آرتروز نقرسی

نقرس نوعی بیماری آرتروز است که موجب رسوب شدن کریستال‌های اسید اوریک در مفاصل از جمله مفصل زانو می‌شود. اسید اوریک یک ماده زائد است که با تجزیه بافت بدن شکل می‌گیرد. کریستال‌های سوزنی اسید اوریک در مفصل زانو انباشته شده و موجب التهاب و در نهایت درد و تورم می‌شوند.

آرتروز روماتوئید

آرتروز روماتوئید نوعی اختلال خودایمنی بدن است. در این حالت سیستم ایمنی بدن به سلول‌های سالم حمله می‌کند. در حقیقت در چنین شرایطی بدن بافت‌های سالم نظیر غضروف محافظتی را به عنوان مهاجم تصور کرده و سیستم ایمنی بدن به این بافت‌ها حمله کرده و به آن‌ها آسیب رسانده و یا از بین می‌برد. نتیجه این امر تخریب مفصل است. ناهنجاری آرتروز روماتوئید می‌تواند موجب تورم مفصل و نرم شدن استخوان‌های زانو شود.

علت ساییدگی مفصل زانو چیست؟


هر یک از انواع آرتروز زانو به دلایل مختلف رخ می‌دهد. به عنوان مثال، استئوآرتریت به بیماری ساییدگی و پارگی غضروف معروف است. این بدین معنا است که تخریب مفصل زانو در نهایت غضروف و رباط ها را از بین می‌برد. بیماری استئوآرتریت معمولا در افراد بالای 50 سال که از زانوهای خود زیاد استفاده کردند اتفاق می‌افتد. آرتروزنقرسی می‌تواند به عوامل مختلفی مربوط باشد:

  • سن
  • سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری
  • جنسیت، این ناهجاری در مردان بیشتر از زنان مشاهده می‌شود.
  • چاقی، افرادی که اضافه وزن دارند بافت‌های بیشتری دارند که می‌توانند به اسید اوریک تجزیه شوند.
  • مصرف برخی از داروها

پزشکان دقیقا نمی‌دانند که چه عواملی موجب آرتروز روماتوئید می‌شوند. اما با این حال به نظر می‌رسد که این ناهجاری با ژنتیک در ارتباط باشد.

نشانه سایش غضروف زانو چیست؟


شانه-سایش-غضروف-زانو-چیست؟

براساس سایت healthline مقاله "7 نشانه آرتروز زانو" علائم بروز آرتروز زانو شامل:

  • ترک پوست تخم مرغی، صدای تلق تلق و پاپ در حین حرکت در زانوها
  • تشدید درد در صبح
  • ارتباط درد با شرایط آب و هوایی و تشدید درد در هوای بارانی
  • سفتی یا خشکی
  • تورم
  • لرزش زانو به دلیل ضعف در مفصل زانو
  • قفل کردن زانو

گرما و سرخی اطراف مفصل زانو اغلب از علائم بیماری آرتروز نقرسی است اما این علائم بسته به شدت التهاب ممکن است در انواع دیگر آرتروز نیز مشاهده شود. علائم آرتروز زانوها معمولا با مرور زمان تشدید می‌یابد. علائم آرتروز مزمن شامل تغییر شکل و خشکی یا سفتی مفصل است که معمولا حرکت را غیرممکن می‌کند. با این حال ممکن است یک فرد به طور ناگهان علائم آرتروز شدید را تجربه کند.

تشخیص آرتروز زانو


تشخیص-آرتروز-زانو

پزشکان از طریق معاینه فیزیکی، آزمایشات تصویربرداری و تست‌های لابراتواری می‌توانند ناهنجاری آرتروز را تشخیص دهند.

  • گام اول بررسی سوابق پزشکی بیمار می‌باشد. مرحله بعد معاینه فیزیکی توسط پزشک  است. در این مرحله پزشک با نگاه کردن به زانو، لمس آن و درخواست از بیمار برای راه رفتن (در صورت امکان) وضعیت زانوهای بیمار را معاینه می‌کند.
  • مرحله بعد شامل بررسی علائم آرتروز و آسیب وارده به زانوها است. از آن جایی که برخی از اشکال آرتروز ممکن است نواحی دیگر بدن را تحت تاثیر قرار دهند پزشک باید تمام بدن بیمار را معاینه کند.
  • جهت مشاهده تغییرات مفصل زانو ممکن است به آزمایشات تصویربرداری نظیر اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) یا اسکن تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) نیاز باشد. این 2 آزمایش در تشخیص آسیب بافت‌های نرم اطراف استخوانهای زانو کمک شایانی به پزشک می‌کنند.
  • آزمایشات لابراتواری به‌منظور تشخیص عامل روماتوئید انجام می‌شوند. عامل روماتوئید اغلب یک آنتی بادی است که در افراد مبتلا به آرتروز روماتوئید یافت می‌شود و در تایید تشخیص آرتروز روماتوئید به پزشک کمک می‌کند. یک پزشک جهت تشخیص آرتروزنقرسی ممکن است تست اسید اوریک را به بیمار توصیه کند.

راه‌های درمان آرتروز زانو بدون جراحی


بیماری استئوآرتریت ممکن است هر نوع حرکت بیمار از جمله راه رفتن، بالارفتن از پله‌ها و حتی نشستن یا درازکشیدن را تحت تاثیر قرار دهد.

برطبق مقاله "25 روش درمان آرتروز لگن و زانو"  از سایت arthritis.org روش‌های درمان آرتروز عبارتند از:

مصرف داروهای خوراکی

مصرف-داروهای-خوراکی

داروهای بدون نسخه شامل استامینوفن (تیلنول) و همچنین داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) ازجمله ایبوپروفن (ادویل و مورتین) یا ناپروکسین می‌باشند. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی همانطور که از نامشان پیداست موجب از بین رفتن التهاب می‌شوند. داروهای ضدالتهابی قوی باید از طریق نسخه تهیه شوند.

استعمال کرم یا پماد روی پوست

اشکال مختلف این داروها بدون نسخه فروخته می‌شوند اما نوع قوی آن‌ها باید با تجویز پزشک و نسخه تهیه شوند.

تزریق دارو

تزریق-دارو

تزریقات کورتیکواستروئیدها که کورتیزون شات نیز نامیده می‌شوند موجب از بین‌رفتن التهاب و تسکین سریع و طولانی مدت درد می‌شوند. تزریق اسید هیالورونیک باعث افزایش مایع مفصلی طبیعی می‌شود. مایع مفصل طبیعی کمک میکند تا زانوها به‌نرمی حرکت کنند. تاثیر کامل تزریق کورتیکواستروئیدها ماه‌ها طول می‌کشد و ممکن است 6 ماه و یا بیشتر ماندگاری داشته باشند.

کاهش وزن

افزایش هر 1 پوند وزن (حدودا نیم کیلو)  تقریبا 3 پوند (1.5 کیاو)  فشار به زنوها وارد می‌کند. اگر بیمار مجبور به جراحی تعویض مفصل زانو باشد کاهش وزن قبل از جراحی شانس موفقیت عمل را بیشتر می‌کند.

مکمل‌های غذایی

برخی افراد برای درمان استئوآرتریت، به مصرف مکمل‌های گلوکوزامین و کندورتین روی می‌آورند. مطالعات درخصوص تاثیرات این مکمل‌ها نتایج متفاوتی را به همراه داشته‌است. تاثیر مکمل غذایی دیگر موسوم به ادنوزیل متیونین همانند داروهای مسکن است و ممکن است عوارض جانبی کمتری داشته باشد اما برای اثیرگذاری به زمان زیادی نیاز دارد. قبل از شروع به مصرف هر یک از این مکمل‌ها حتی اگر طبیعی و گیاهی باشند بهتر است برای اطمینان از عوارض جانبی آن‌ها با پزشک مشاوره کرد.

ورزش و فیزیوتراپی

ورزش-و-فیزیوتراپی

ورزش باعث تقویت عضلاتی می‌شود که از زانوها حمایت می‌کنند. لازم به ذکر است که فیزیوتراپی نیز در این زمینه بی تاثیر نیست. یک متخصص فیزیوتراپی می‌تواند برنامه ورزشی مخصوص بیمار را طراحی کرده و درصورت نیاز به بیمار زانوبند، آتل و عصا تجویز نماید. درصورت نیاز به کاهش وزن، با رژیم و ورزش کردن می‌توان وزن را کاهش و فشار وارده به زانوها را کمتر کرد.

جراحی برای درمان آرتروز و ساییدگی زانو


جراحی-برای-درمان-آرتروز-و-ساییدگی-زانو

گزینه‌های غیرجراحی با تسکین درد کمک می‌کنند تا بیمار بتواند راحت حرکت کند. اگر این نوع درمان با گذشت زمان  کم تاثیر بوده و یا بیمار مجبور به تحمل درد شود در چنین شرایطی پزشک ممکن است جراحی را به بیمار توصیه کند. به طور کل، هر جراحی زانو که به منظور تسکین درد آرتروز صورت می‌گیرد انتخابی است یعنی درنهایت امر بیمار باید تصمیم بگیرد که جراحی را انجام بدهد یا خیر. به‌طور معمول بیماران مبتلا به آرتروز زانو در برخی شرایط مجبور به جراحی زانو می‌شوند:

  • درد و محدودیت‌های حرکتی کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهند.
  • با ادامه گزینه‌های غیرجراحی کنترل درد از قبیل فیزیوتراپی حتی به مدت چندین ماه و شاید بیشتر هیچ بهبودی مشاهده نشود.
  • تایید تخریب مفصل زانو از طریق آزمایش اشعه ایکس یا ام آرآی

انواع جراحی آرتروز زانو

هنگامی که بیمار تصمیم به جراحی زانو می‌گیرد پزشک 1 یا 2 گزینه جراحی را به او توصیه می‌کند. شایع‌ترین جراحی‌های درمان آرتروز زانو عبارتند از:

بیماران مبتلا به آرتروز زانو که از گزینه‌های درمانی غیرجراحی خسته شده‌اند ممکن است تعویض کامل مفصل  زانو را درنظر بگیرند. این جراحی شامل بریدن انتهای آسیب دیده استخوان‌های تیبیا (استخوان ساق پا) و فمور( استخوان ران) و پوشاندن آن‌ها  با پروتز است. هر دو قطعات پروتزی از فلز و یا پلاستیک منعطف به نام پلی اتیلن تهیه شده‌اند. این سطوح جدید به نرمی روی یکدیگر حرکت کرده و به عملکرد مفصل زانو کمک می‌کنند.

  • بیمار معمولا بعد از 4 تا 6 هفته به طور نسبی بهبود یافته ولی بهبود کامل چندین ماه وحتی 1 سال به طول می‌انجامد.
  • جراحی تعویض کامل مفصل زانو موجب تسکین درد و بهبود عملکرد مفصل زانو می‌شود. البته ناگفته نماند که قدرت و پایداری زانوی تعویض شده همانند زانوی سالم نیست و به همین دلیل به بیماران شدیدا توصیه می‌شود از انجام فعالیت‌های پرفشار (نظیر دویدن) که خطر ساییدگی و پارگی مفصل جدید را افزایش می‌دهد اجتناب نمایند.

این جراحی که به جراحی تعویض زانو یک بخشی معروف است شامل تعویض تنها 1 بخش از 3 بخش عمده زانو می‌باشد.

  • بخش میانی که به داخل زانو اشاره دارد (محل تلاقی زانوها هنگامی که پاها در کنار یکدیگر هستند).
  • بخش جانبی که به خارج زانوها اشاره دارد.
  • بخش پاتلوفمورال که در جلوی زانو جایی که کشکک زانو با فمور (استخوان ران) درارتباط است قرار دارد.

در جراحی تعویض نسبی زانو می‌توان بخشی از مفصل زانو (معمولا بخش میانی و جانبی) که به دلیل آرتروز آسیب دیده را بدون آسیب رساندن به مناطق سالم درمان نمود. این نوع جراحی برای تعداد محدودی از بیماران مناسب است. افرادی که زانوهایشان به خوبی تراز نیست ( به عنوان مثال پای پرانتزی یا پای ضربدری) و یا مبتلا به خشکی و سفتی شدید زانو هستند، رباط هایشان آسیب دیده و یا از آرتروز التهابی نظیر آرتروز روماتوئید رنج ببرند ممکن است مناسب این نوع جراحی نباشند. جراحی تعویض نسبی زانو در مقایسه با جراحی تعویض کامل مفصل زانو کم تهاجمی است و به همین دلیل با درد کم  ودوره بهبود کوتاه همراه است. اما با این وجود، میزان کاهش درد  در جراحی تعویض نسبی زانو به اندازه جراحی تعویض کامل نیست.

این جراحی برای تعداد محدودی از بیماران جوان (کمتر از 60 سال)، افرادی که از لحاظ فیزیکی فعال هستند و عدم تراز بودن زانوهای آن ها موجب پارگی و ساییدگی شدید در یک سمت مفصل زانو شده است مناسب است. این بیماری به آرتروز زانوی یک طرفه یا نامتقارن معروف است. جراح در طول استئوتومی زانو، در استخوان‌های فمور (ران پا) یا تیبیا (ساق پا) و یا هر دو برش ایجاد می‌کند. این کار به منظور:

  • خارج کردن استخوان کوچک گوه‌ای شکل یا
  • افزودن گوه کوچگ از پیوند استخوان طبیعی و یا مواد استخوانی مصنوعی

انجام می‌شود. از طریق استئوتومی زانو می‌توان مفصل را مجددا تراز کرد تا بتوان فشار بیشتر را روی قسمت سالم مفصل وارد کرد و درنتیجه خطر ساییدگی و پارگی قسمت آسیب دیده مفصل را کاهش داد. هدف از این کار کاهش درد و کند کردن پیشرفت استئوآرتریت زانو می‌باشد. اگر جراحی استئوتومی زانو با موفقیت انجام شود می‌تواند نیاز به جراحی تعویض کامل مفصل زانو را تا 10 سال به تاخیر بیندازد. برخلاف روش جراحی تعویض کامل مفصل زانو، بیمارانی که تحت جراحی استئوتومی زانو قرار می‌گیرند بعد از بهبود می‌توانند در ورزش‌های پرفشار مشارکت نمایند. استئوتومی یک جراحی بزرگ با خطرات و عوارض بالقوه است و بیماران باید بعد از جراحی در جلسات گسترده فیزیوتراپی شرکت نمایند. بهبود کامل ممکن است ماه‌ها و یا حتی 1 سال به طول انجامد.

جراحی آرتروسکوپی زانو با ایجاد برش‌های بسیار کوچک و انتقال دوربین ویدیویی و تجهیزات کوچک جراحی به داخل بدن بیمار صورت می‌گیرد. درطول جراحی آرتروسکوپی زانو، جراح می‌تواند تخریب مفصلی ناشی از آرتروز را ارزیابی کند. جراح ممکن است روش‌های دبریدمان (خارج کردن بافت های مرده) و یا  لاواژ (شستشو) زانو را انجام دهد. روش‌های فوق شامل:

  • خارج کردن قسمت‌های شل غضروف یا استخوان (زایده استخوانی شل) که ممکن است علت تحریک باشد.
  • بریدن یا صاف کردن غضروفی که به شکل غیرطبیعی و ناهموار رشد کرده است.
  • خارج کردن بافت سینوویال ملتهب
  • شستشوی مفصل با محلول سالین، فرایندی که به لاواژ معروف است، تا موادی که موجب تحریک و تورم شده شسته‌شده و از بین بروند.

نظر کارشناسان درخصوص ارزشمندی و تاثیر گزینه درمانی آرتروسکوپی زانو برای درمان استئوآرتریت زانو متفاوت است. برخی از کارشناسان با اشاره به مطالعات بالینی معتقدند که آرتروسکوپی زانو مزایای زیادی برای بیماران مبتلا به استئوآرتریت ندارد. برخی دیگر معتقدند، از آن جایی که آرتروسکوپی زانو روش کم تهاجمی است و با عوارض جانبی کمتری همراه است بهتر از جراحی‌های پرتهاجمی دیگر نظیر آرتروسکوپی کامل زانو است. بیشتر بیماران معتقدند که آرتروسکوپی زانو برای درمان مشکلات دیگر زانو ازقبیل ترمیم پارگی مینیسک مفید است. آرتروسکوپی زانو یک جراحی سرپایی است اما درهر صورت یک نوع جراحی است و برای بهبود کامل مفصل به 6 تا 8 هفته زمان نیاز دارد.

هنگامی که غضروف آسیب می‌بیند معمولا به‌طور کامل خوب نمی‌شود. حتی اگر مفصل قادر باشد که غضروف جدید را تولید کند. غضروف جدید به دلیل زبری و ناهمواری قادر به تسهیل حرکات نرم مفصل نخواهد بود. چند نوع جراحی وجود دارد که جهت ترمیم یا تحریک مفصل به تولید غضروف سالم انجام می‌شوند:

  • تحریک مغز استخوان: این روش با ایجاد شکستگی‌های بسیار ریز در اطراف استخوان به رشد غضروفی کمک می‌کند.
  • پیوند اتوگرافت استئوکوندرال (OATS): این روش که به موزائیک پلاستی معروف است شامل انتقال غضروف از یک نقطه به نقطه دیگر است.
  • کاشت کوندروسیت خودی (ACI): روشی است که از طریق 2 جراحی صورت می‌گیرد. در جراحی اول، سلول‌های غضروفی از بدن بیمار خارج و برای رشد به مدت چند هفته در آزمایشگاه قرار می‌گیرند. سپس در طول جراحی دوم، سلول‌های غضروفی دوباره کاشت می‌شوند.

این روش‌ها ممکن است برای بیمارانی که قسمت کوچک و جداشده از غضروف مفصلی آن‌ها آسیب دیده مناسب باشد. این قبیل بیماران معمولا جوان بوده و آسیب غضروفی آن‌ها بیشتر ناشی از تروما ( مانند آسیب‌های ورزشی) می‌باشد تا ساییدگی و پارگی تدریجی که با مرور زمان رخ می‌دهد. به همین دلیل این روش‌ها برای افرادی که به جای درمان آرتروز بیشتر به دنبال کند کردن روند و یا پیشگیری از تشدید چنین ناهنجاری هستند مناسب است.