تورتیکولی (کجی گردن) در نوزادان با کشش ماهیچه های گردن در نوزادی

گجی گردنتورتیکولی یا کجی گردن یک مقوله گسترده از اختلالاتی است که خود را به صورت کشیدگی، چرخش و خم شدن عضلات گردن نشان می‌دهد. تورتیکولی در زبان لاتین به معنای کجی گردن است. در این اختلال، گردن به یک طرف کج می‌شود و منجر به کج شدن سر می‌گردد. این عارضه می‌تواند در افرادی که سابقه ابتلا به این اختلال را دارند به آرامی به وجود بیاید یا آنکه به علت تروما یا عکس العمل معکوس بدن به داروها ایجاد شود. در صورتی که این اختلال در افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به تورتیکولی دارند به وجود بیاید از آن تحت عنوان تورتیکولی اسپاسمودیک یا دیستونی گردنی یاد می‌‌شود. کج شدن گردن، یک اختلال اسپاسمودیک است که به علت انقباضات غیر ارادی عضلات گردن به وجود می‌آید و باعث حرکات غیر ارادی و حالت نامناسب سر و گردن می‌شود و عمدتا افراد ۳۱ تا ۵۰ ساله را درگیر می‌کند. در صورتی که این عارضه درمان نشود می‌‌تواند به یک اختلال دائمی تبدیل گردد.

صورت کودکان مبتلا به تورتیکولی مادرزادی، صاف و نامتعادل به نظر می‌رسد و ممکن است دچار مشکلات و تاخیر در بروز مهارت‌های عملکردی، شنوایی و بینایی شوند. در حال حاضر هیچ روشی برای جلوگیری از کج شدن گردن وجود ندارد اما شروع درمان به موقع می‌‌تواند از بدتر شدن آن جلوگیری کند. شما می‌توانید با کشش عضلات گردن به درمان تورتیکولی مادرزادی بپردازید. در صورتی که این فرایند در ماه‌های اول تولد شروع شود می‌تواند بسیار موفقیت آمیز باشد. در صورتی که کشش عضلات گردن یا سایر روش‌های درمانی موثر نباشد می‌توان از انجام عمل جراحی برای اصلاح این مشکل استفاده کرد. در صورتی که علت کجی گردن مشخص شده باشد پزشک می‌تواند بر اساس آن به درمان کجی اکتسابی گردن بپردازد. گرما درمانی، ماساژ درمانی، ورزش درمانی، تراکشن، کایروپراکتیک، انجام دادن تمرینات کششی و استفاده از بریس گردن از جمله روش‌های موجود برای درمان کجی گردن محسوب می‌شوند.

دکتر شهرستانی جراح و متخصص ارتوپد از جدیدترین روش ها برای درمان و تسکین بیماری ها بهره میگیرد. برای بهرمندی از این خدمات و رزرو وقت با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید

02122383746 و 09334453393

 چه عواملی باعث ایجاد تورتیکولی می‌شود و فاکتورهای خطر در این اختلال شامل چه مواردی است؟


 عوامل

تورتیکولی در بزرگسالان می‌‌تواند در برخی از بیماری‌ها به وجود بیاید اما به طور کلی هیچ دلیل خاصی در خصوص بروز این اختلال کشف نشده است. ضرب دیدگی گردن یا ستون فقرات می‌تواند باعث کج شدن گردن شود. اغلب آسیب دیدگی ستون فقرات ناحیه گردن یا عضلات این ناحیه باعث بروز اسپاسم عضلانی و کج شدن گردن می‌‌شود که ویژگی اصلی تورتیکولی محسوب می‌گردد. عفونت سر یا گردن در زمره سایر علل تورتیکولی قرار دارد، این عفونت‌ها می‌توانند باعث تبدیل شدن تورتیکولی التهابی ثانویه به التهاب غدد و گره‌های لنفاوی گردن شوند و عضلاتی که روی گره‌های لنفاوی قرار دارند منقبض و جمع شوند. تورتیکولی می‌تواند آبسه گردن و مجاری هوا ارتباط داشته باشد که این شرایط می‌‌تواند زندگی فرد را تهدید کند. عفونت‌های سینوسی، عفونت گوش، فک و دندان، زائده پستانی یا پوست سر می‌تواند باعث بروز کجی گردن شود. به ندرت وجود تومور، بافت اسکار، آرتروز ستون فقرات ناحیه گردن، یا اختلالات عروقی باعث کج شدن گردن می‌شود سوء مصرف برخی از داروها از قبیل کتامین و آمفتامین می‌‌تواند باعث دیستونی حاد (عدم کنترل طبیعی عضلات) شود. در این عارضه به صورت ناگهانی انقباضات غیر ارادی عضلات صورت، گردن و کمر شروع می‌شود.

 چه عواملی باعث ایجاد تورتیکولی مادرزادی می‌شود؟

ایجاد تورتیکولی علاوه بر دلایلی که در قسمت فوق با آنها اشاره کردیم برخی از کودکان و نوزادان به صورت مادرزادی و به علت ضرب دیدگی ناشی از زایمان دچار تورتیکولی اکتسابی می‌شوند. تورتیکولی مادرزادی عضلاتی شایع‌ترین علت بروز تورتیکولی در نوزادان است. این نوع تورتیکولی به شکل فیزیکی گفته می‌شود که در لحظه تولد مشاهده می‌گردد و علت کوتاه شدن رشته‌های عضلات یک طرف گردن به وجود می‌آید. معمولاً کودکان هنگام خواب روی قسمت کج گردن خود می‌خوابند این امر باعث بروز سندروم صافی سر می‌شود به همین دلیل صافی سر اغلب با تورتیکولی عضلانی همراه است. فاکتورهای خطر در بروز اختلال تورتیکولی عبارتند از سابقه خانوادگی در ابتلا به تورتیکولی، ناهنجاری‌های مادرزادی ستون فقرات ناحیه گردن، مصرف کردن داروهایی که باعث ایجاد اسپاسم عضلانی می‌‌شود، و تروما.

 علائم و نشانه‌های تورتیکولی شامل چه مواردی است؟


  • از آنجایی که تورتیکولی اسپاسمودیک به انقباض غیر طبیعی عضلات یک طرف از گردن گفته می‌شود معمولا در افراد به یک طرف خم خواهد شد. عضلات گردن و عضلاتی که بین گردن و شانه قرار دارند باریک می‌شوند که این امر باعث ایجاد درد گردن خواهد شد.
  • افرادی که دچار تورتیکولی حاد هستند تمایلی به چرخاندن سر خود به یک طرف را ندارند یا آنکه آرامی‌سر خود را به طرف دیگر خم می‌کنند.
  • احتمال بروز انحراف چشم و حرکت غیر ارادی چشم‌ها به سمت بالا، و بیرون زدگی زبان و بیرون آمدن غیر ارادی زبان وجود دارد.
  • در تورتیکولی اسپاسمودیک احتمال بروز اسپاسم عضلات گردن و ایجاد درد وجود دارد.
  • سایر علائم و نشانه‌های تورتیکولی عبارتند از درد شانه، درد کمر، سردرد، گرفتگی گردن، خشک شدن عضلات، درد عضلانی و احساس سوزش.
  • در کودکان حملات خفیف تورتیکولی پروکسیمال با علائمی نظیر تهوع و استفراغ، تحریک پذیری و خواب آلودگی همراه می‌‌شود.

 چه موقع باید برای درمان تورتیکولی به پزشک مراجعه کرد؟


به طور کلی تورتیکولی حاد زندگی بیمار را تهدید نمی‌کند. در صورتی که علائم تورتیکولی فقط به سفتی عضلات و درد محدود شده باشد باید یک روز پس از شروع این علائم به پزشک مراجعه کرد. در صورتی که گردن شما آسیب دیده و دچار اسپاسم عضلانی شده‌اید باید به مرکز اورژانس بیمارستان مراجعه نمایید. اگر بیمار دچار اسپاسم عضلات گردن و اختلال در تنفس یا بلع شده باشد یا علایم دیگری داشته باشد که نشانه اختلال در سیستم اعصاب مرکزی است باید به پزشک مراجعه کرده و ارزیابی شود. علائم و نشانه‌های زیر به معنای آسیب دیدگی یا التهاب سیستم اعصاب مرکزی است و در صورتی که به صورت ناگهانی به وجود آمده باشد باید بیمار به صورت اورژانسی تحت درمان قرار بگیرد:

  • مشکل در تنفس یا بلع
  • احساس سوزن سوزن شدن یا بی حسی در دست و پا
  • تاخیر در دفع ادرار و بی اختیاری ادرار یا مدفوع
  • مشکل در تکلم
  • مشکل در راه رفتن
  • در صورتی که اسپاسم عضلات گردن با تب، تورم غدد، سردرد، خشکی گردن، تورم زبان یا دهان یا مشکل در بلع غذا همراه باشد باید بیمار به پزشک مراجعه کند.

 چگونه تورتیکولی در مراکز پزشکی تشخیص داده می‌شود؟


مراکز پزشکی

 پزشک به طور دقیق سابقه پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و داروهای خاصی که بیمار مصرف می‌کند را ارزیابی کرده سپس به انجام معاینات جسمانی می‌‌پردازد. در صورتی که بیمار سابقه آسیب دیدگی داشته باشد پزشک درخواست انجام عکس برداری با اشعه ایکس را می‌دهد تا احتمال شکستگی یا دررفتگی مهره‌های ستون فقرات را رد کند.

  • معمولاً عکس برداری به کمک اشعه ایکس برای رد یا تایید این موارد کافی است.
  • در تعداد کمی از موارد تایید ناهنجاری‌های جزئی یا بیماری‌هایی از قبیل آرتروز تحلیل برنده ستون فقرات یا گردن نیازمند انجام سی تی اسکن است.

 چه روشی برای درمان تورتیکولی وجود دارد؟


 هدف از درمان تورتیکولی آزادسازی عضلات منقبض شده گردن است. معمولاً برای درمان تورتیکولی از داروها، تجهیزات مخصوص، سم بوتولونیوم A، فیزیوتراپی، تمرینات ورزشی کششی و عمل جراحی استفاده می‌شود. در اکثر افراد این عارضه طی مدت چند روز تا چند هفته بهبود می‌ابد. تعداد کمی از بیماران تا چندین ماه یا چندین سال دچار مشکلات گردن خواهند شد. برای درمان اسپاسم دائمی عضلات گردن باید به جراح یا متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرد.

 روش‌های خانگی، تمرینات ورزشی و کششی برای درمان تورتیکولی شامل چه مواردی است؟

روش‌های خانگی

 در صورتی که پزشک تشخیص داده است که شما به تورتیکولی مبتلا هستید می‌توانید از برخی از روش‌های درمانی خانگی برای تسکین علائم خود استفاده کنید. در بخش زیر به این روش‌ها اشاره می‌کنیم:

  • به پشت دراز بکشید. معمولاً علائم شما در حین خواب از بین می‌‌روند بنابراین استراحت کردن و خوابیدن روی کمر می‌تواند به تسکین علائم شما کمک کند.
  • سمت دیگر صورت، چانه یا گردن خود را لمس کنید. این کار باعث فریب دادن بدن شما می‌شود و می‌تواند به طور موقت اسپاسم عضلات گردن را متوقف کند.
  • از کمپرس گرم استفاده کنید. قرار دادن کمپرس گرم یا بطری آب گرم روی گردن می‌تواند به شل شدن عضلات منقبض شده کمک کند.
  • از روش‌های کاهش استرس استفاده کنید. دلایلی که باعث استرس یا عصبانیت شما می‌شود را به خوبی بشناسید زیرا استرس می‌‌تواند باعث ایجاد تنش و بدتر شدن علائم شما شود.

 از چه داروهایی برای درمان تورتیکولی استفاده می‌‌شود؟


 

  • اگر شما به علت تروما یا مصرف برخی از داروها دچار تورتیکولی اسپاسمودیک شده‌اید پزشک برای رفع این مشکل به شما داروهای شل کننده عضلات و داروهای ضد التهاب می‌دهد. معمولاً این داروها می‌‌توانند طی مدت چند روز به طور کامل علائم شما را از بین ببرند. بنزوتروپین، دیفن هیدرامین و مواردی از این قبیل از جمله داروهای رایج برای درمان تورتیکولی محسوب می‌شوند. معمولاً این داروها به صورت وریدی یا عضلانی استفاده می‌شوند. گاهی اوقات پزشک به این داروها، شل کننده عضلات یا داروهای بنزودیازپین مانند آتیوان یا والیوم اضافه می‌کند. شما باید این داروهای خوراکی را به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت مصرف کنید تا از بازگشت علائم جلوگیری شود. استفاده از کمپرس یخ و ماساژ درمانی می‌تواند به تسکین علائم شما کمک کند.
  • آیا شما به اسپاسم شدید عضلات گردن مبتلا شده‌اید متخصص مغز و اعصاب تزریق سم بوتولونیوم A را به صورت موضعی انجام می‌دهد. این سم از انقباض عضلات گردن جلوگیری می‌کند و معمولاً از پیشرفت تورتیکولی پیشگیری می‌نماید و می‌تواند باعث بهبودی کامل شود.

 فیزیوتراپی

فیزیوتراپی

 در فیزیوتراپی برای درمان تورتیکولی از تمرینات کششی منفعل و فعال، تمرینات تقویتی فعال و برنامه‌های دیگر استفاده می‌شود. درصد موفقیت درمان تورتیکولی در کودکان توسط فیزیوتراپی عالی است و بین ۹۰ تا ۹۹ درصد می‌باشد. برای شروع جلسات فیزیوتراپی باید سابقه پزشکی کودک و مهارت‌های عملکردی و حرکتی گردن، بازو و پاهای او بررسی شود. متخصص فیزیوتراپی یک برنامه ورزشی جامع را برای کودک طراحی می‌‌کند و نحوه انجام دادن آنها را به والدین و آموزش می‌دهد تا کودک بتواند در منزل نیز به انجام این تمرینات بپردازد. این برنامه ورزشی شامل حرکات کششی گردن کودک، حرکات منفعل و فعال گردن، نحوه قرار دادن گردن و سر هنگام بازی و خواب، انجام دادن فعالیت‌های است که می‌‌تواند به بهبود وضعیت گردن کمک کند. فقط باید زمانی به انجام تمرینات کششی گردن پرداخت که متخصص فیزیوتراپی یا پزشک آنها را تجویز کرده باشد. طول دوره درمان در کودکان مختلف متفاوت است، تحقیقات انجام شده نشان داده است در صورتی که هرچه زودتر فرایند درمان کودک شروع شود طول درمان او کوتاه‌تر خواهد بود. شدت گرفتگی عضلات گردن، وجود تومور کاذب درون عضله گردن، همکاری اعضای خانواده و کمک کردن آنها به کودک و رعایت نکات توصیه شده توسط پزشک از جمله مواردی هستند که در طول درمان کودک تاثیر می‌گذارند. به طور متوسط کودکان ۴ تا ۶ ماه درمان نیاز دارند. هدف از درمان تورتیکولی بهبود دامنه حرکات گردن تا سن یک سالگی است.

 آیا برای درمان تورتیکولی انجام عمل جراحی پیشنهاد می‌شود؟

انجام عمل جراحی

 عمل جراحی برای درمان تورتیکولی فقط در برخی موارد خاص انجام می‌شود. در این روش جراح بخشی از عضلات و یا اعصاب فوقانی گردن را می‌بندد تا از انقباض عضله جلوگیری شود. معمولاً انجام عمل جراحی می‌‌تواند به بیمار کمک کند اما اغلب پس از چند ماه گردن به جای اول و حالت خم شدگی خود برمی‌گردد. پزشک در برخی موارد نادر با وارد کردن یک سیم درون مغز و در بخشی که وظیفه کنترل حرکات گردن را بر عهده دارد به تحریک عمیق مغز می‌پردازد، سپس سیگنال‌های الکتریکی را به مغز ارسال می‌‌کند تا باعث اختلال در سیگنال‌های ایجاد کننده تورتیکولی شود.

 دورنمای تورتیکولی به چه صورت است؟


  • ممکن است امکان پیشگیری از تورتیکولی وجود نداشته باشد اما به طور کلی بیمار بهبود خواهد یافت. تعداد زیادی از افرادی که به تورتیکولی حاد دچار هستند طی مدت چند روز یا چند هفته بهبود می‌یابند اما تعداد کمی از این بیماران تا چندین ماه یا چندین سال با این مشکل دست و پنجه نرم می‌‌کنند.
  • معمولاً فیزیوتراپی می‌تواند کمک شایانی به کودکان مبتلا به تورتیکولی مادرزادی عضلانی نماید و درمان به موقع می‌‌تواند از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کند.
  • مصرف دارو می‌‌تواند به طور موفقیت آمیز به درمان اکثر بیماران مبتلا به تورتیکولی حاد کمک کند. در صورتی که مصرف یک دارو باعث اسپاسم عضلانی شده باشد باید از مصرف آن خودداری کرد.
  • تزریق موضعی سم بوتولونیوم A به همراه سایر داروها می‌‌تواند به درمان تورتیکولی اسپاسمودیک کمک کند.
  • در صورتی که این روش‌ها نتوانند به رفع مشکل بیمار کمک کنند پزشک انجام عمل جراحی گردن را پیشنهاد خواهد کرد.