آرتروسکوپی شانه برای ارزیابی، تشخیص و ترمیم مشکلات درون مفصل شانه

آرتروسکوپی-شانه

جراح ارتوپد عمل آرتروسکوپی را به منظور ارزیابی، تشخیص و ترمیم مشکلات داخل مفصل انجام می‌دهد. آرتروسکوپی در لغت به معنای نگاه کردن داخل مفصل است. جراح برای انجام آرتروسکوپی شانه، دوربین کوچکی، به نام آرتروسکوپ را وارد مفصل شانه می‌کند. تصاویر دوربین روی صفحه تلویزیون نشان داده می‌شود و جراح وسایل جراحی بسیار ظریفی را با توجه به این تصاویر در مفصل حرکت می‌دهد. چون آرتروسکوپ و وسایل جراحی بسیار ظریف‌ هستند، برش‌های آرتروسکوپی شانه از برش‌های جراحی استاندارد باز بسیار کوچک‌ترند. بنابراین بیمار درد کمتری را تحمل می‌کند و سریع‌تر بهبود می‌یابد و می‌تواند فعالیت‌های مورد علاقه خود را ازسربگیرد. آرتروسکوپی شانه تشخیص، درمان و دوران بهبود را آسان‌تر و سریع‌تر از گذشته کرده است. تکنیک آرتروسکوپی به لطف وسایل و تکنیک‌های جدیدتر دائماً در حال پیشرفت است.

چون بیماران به عارضه‌های مختلفی مبتلا هستند، زمان بهبودی کامل بیماران با هم یکسان نیست. اگر ترمیم جزئی انجام شده باشد، نیازی به بستن آتل نیست و بیمار قدرت شانه را پس از یک دوره کوتاه توانبخشی بازمی‌یابد و می‌تواند ظرف چند روز در محل کار یا تحصیل حاضر شود. دوران نقاهت عمل‌های پیچیده‌تر طولانی‌تر است. هرچند برش آرتروسکوپی کوچک است، اما آسیب گسترده داخل مفصل را می‌توان در این عمل موثر ترمیم کرد. بهبودی کامل چندین ماه طول می‌کشد. اگرچه بهبود شانه فرایندی آهسته و زمان‌بر است، اما رعایت توصیه‌های پزشک و بهره‌گیری از درمان توانبخشی امکان موفقیت درمان را افزایش می‌دهد.

دکتر مهدی شهرستانی، متخصص جراحی ارتوپدی با بهره گیری از دانش و تجربه کافی در زمینه درمان انواع مشکلات اسکلتی عضلانی بهترین روش‌ها را به بیماران خود توصیه می‌کنند. ایشان پس از معاینه دقیق بیمار در صورت نیاز عمل آرتروسکوپی را شانه را برای تسکین درد و برطرف کردن مشکل شانه انجام می‌دهند. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02122383746 و 09334453393 تماس حاصل فرمایید. همچنین می‌توانید به آیدی تلگرام Dr_shahrestanii@ مراجعه کنید.

آناتومی شانه


آناتومی-شانه

شانه مفصلی پیچیده است که توانایی حرکتی آن بیشتر از دیگر مفصل‌های بدن است. شانه از سه استخوان تشکیل می‌شود که عبارت‌اند از: استخوان بالای بازو (هومروس)، کتف (اسکاپولا) و ترقوه (کلاویکل).

  • مفصل گوی و کاسه‌ای: سر استخوان بالای بازو داخل حفره گردی واقع در کتف قرار می‌گیرد. این حفره گلنوئید نامیده می‌شود. بافت لغزنده‌ای به نام غضروف مفصلی سطح این گوی و کاسه را می‌پوشاند و سطحی صاف و بدون سایش را ایجاد می‌کند که به راحتی روی هم لغزیدن استخوان‌ها را ممکن می‌کند. غضروف فیبری محکمی به نام لابروم حفره گلنوئید را دربرمی‌گیرد. لابروم مانند واشر دور حفره مفصلی عمل می‌کند، پایداری شانه را افزایش می‌دهد و از مفصل محافظت می‌کند.
  • کپسول شانه: نوارهایی بافتی به نام رباط دور مفصل را فراگرفته است. رباط‌ها کپسولی را تشکیل می‌دهند که مفصل را نگه می‌دارد. غشاء نازکی به نام سینوویوم سطح زیرین این مفصل را می‌پوشاند. این غشاء تولیدکننده مایع سینوویال است که سطح مفصل را لغزنده و حرکت آن را روان می‌کند.
  • تاندون‌های روتاتورکاف: چهار تاندون ضخیم روتاتورکاف (چرخاننده شانه) کپسول مفصلی را درمیان گرفته‌اند و استخوان بازو را در مرکز حفره شانه نگه می‌دارند. این تاندون‌ها سر استخوان بازو را می‌پوشانند و آن را به کتف متصل می‌کنند.
  • بورس: بورس شانه کیسه لغزنده کننده‌ای است که بین روتاتورکاف و استخوان بالای شانه (آکرومیون) قرار دارد. بورس باعث می‌شود که تاندون‌های روتاتورکاف به راحتی هنگام حرکت دادن بازو روی هم بلغزند.

چه  زمانی آرتروسکوپی شانه توصیه می‌شود؟


چه--زمانی-آرتروسکوپی-شانه-توصیه-می‌شود؟

چنانچه بیمار از شانه دردی رنج ببرد که با درمان‌های غیرجراحی آرام نمی‌شود، پزشک عمل آرتروسکوپی را توصیه می‌کند. درمان‌های غیرجراحی شامل استراحت، طب فیزیکی و داروها یا تزریق‌هایی می‌شود که التهاب را کاهش می‌دهند. التهاب یکی از واکنش‌های طبیعی بدن به آسیب دیدگی یا بیماری است. مفصل شانه بیمار یا آسیب دیده در اثر التهاب متورم، دردناک و خشک می‌شود. آسیب دیدگی، استفاده بیش از حد و نامناسب و ساییدگی ناشی از گذر عمر عامل اکثر مشکلات شانه هستند. آرتروسکوپی شانه علائم دردناک بسیاری از مشکلات آسیب زننده به تاندون‌های روتاتورکاف، لابروم، غضروف مفصلی و دیگر بافت‌های نرم اطراف مفصل را تسکین می‌دهد. متداول‌ترین عمل‌های آرتروسکوپی شانه عبارت است از:

  • ترمیم روتاتورکاف
  • خارج کردن زائده یا خار استخوانی
  • برداشتن یا ترمیم لابروم
  • ترمیم رباط‌های شانه
  • برداشتن بافت ملتهب یا غضروف شل و جدا شده
  • ترمیم دررفتگی فعلی شانه

عمل‌های آزادسازی عصب، ترمیم شکستگی و جراحی کیست نیز عمل‌هایی هستند که امکان انجام آنها به روش آرتروسکوپی وجود دارد، اما به اندازه عمل‌های بالا متداول نیستند. بعضی عمل‌های جراحی مانند تعویض مفصل شانه باید به روش جراحی باز و با ایجاد برش‌های بزرگتر انجام شوند.

آمادگی برای جراحی


جراح ارتوپد از بیمار می‌خواهد که به پزشک معالج خود مراجعه کند تا مبتلا به عارضه‌ای نباشد که روند درمان را مختل کند. آزمایش خون، نوار قلب یا عکسبرداری قفسه سینه برای اطمینان از ایمنی جراحی گرفته می‌شود. در صورت ابتلا بیمار به بعضی عارضه‌ها لازم است که ارزیابی گسترده‌تری قبل از جراحی انجام شود. بیمار موظف است که هرگونه دارو یا مکمل مصرفی خود را به جراح ارتوپد اطلاع دهد، چون لازم است که مصرف بعضی از این داروها قبل از جراحی قطع شود. اگر بیمار از سلامت عمومی مناسبی برخوردار باشد، عمل آرتروسکوپی سرپایی خواهد بود و نیازی نیست که بیمار شب را در بیمارستان بستری شود. بیمارستان یا مرکز جراحی اطلاعات لازم را قبل از عمل در اختیار بیمار قرار می‌دهند، بیمار باید این دستورات را به دقت رعایت کند، سر وقت در بیمارستان حاضر شود و پس از زمان تعیین شده دیگر هیچ چیزی نخورد. متخصص بیهوشی قبل از عمل درباره روش‌های بیهوشی با بیمار صحبت می‌کند. آرتروسکوپی شانه عموماً به روش بلوک عصبی ناحیه‌ای انجام می‌شود تا فقط بازو و شانه بی‌حس شود. داروی بی‌حسی در پایه گردن یا در بالای شانه یعنی در نقطه‌ای تزریق می‌شود که عصب‌های کنترل کننده حس شانه و بازو قرار دارند. بلوک عصب علاوه بر اثر بی‌حسی باعث تسکین درد در چند ساعت پس از جراحی می‌شود. بسیاری از جراحی‌ها تحت تاثیر بلوک عصبی و آرام‌بخش یا بیهوشی عمومی ملایم انجام می‌شود، چون ممکن است قرار گرفتن در یک وضعیت برای مدتی طولانی برای بیمار ناراحت کننده باشد. اکثر عمل‌های آرتروسکوپی کمتر از یک ساعت طول می‌کشد، درهر حال مدت زمان جراحی به یافته‌های حین عمل و ترمیم و درمان لازم بستگی دارد.

چگونگی انجام عمل آرتروسکوپی شانه


برای انجام آرتروسکوپی شانه مراحل زیر طی می‌شود:

قرارگیری بیمار در موقعیت مناسب و آماده کردن بیمار

بیمار در اتاق عمل در وضعیتی قرار داده می‌شود که جراح بتواند آرتروسکوپ را به راحتی تنظیم کند و داخل شانه را به خوبی ببیند. بیماران معمولاً در یکی از دو وضعیت زیر قرار می‌گیرند:

  • موقعیت صندلی ساحلی: بیمار در حالت نیمه نشسته، شبیه به زمان نشستن روی صندلی با پشتی متحرک قرار می‌گیرد.
  • دراز کشیده به پهلو: بیمار به پهلو روی تحت عمل دراز می‌کشد.

هر وضعیت مزایای خاص خود را دارد و جراح موقعیت مناسب را با توجه به نوع عمل و تجربه خود انتخاب می‌کند. پس از آن که بیمار در وضعیت مناسب قرار گرفت، موهای زائد در صورت لزوم تراشیده می‌شود و سپس پوست شانه با محلول ضدعفونی کننده تمیز می‌شود. شانه و بازو با روکش استریل پوشانده می‌شود و احتمالاً وسیله‌ای دور ساعد بسته می‌شود تا بازو در طول عمل ثابت بماند.

عمل آرتروسکوپی

عمل-آرتروسکوپی

جراح مایع را در شانه تزریق می‌کند تا مفصل متورم شود و راحت‌تر بتواند ساختارهای کمربند شانه را با آرتروسکوپ ببیند. سپس جراح سوراخ کوچکی، به اندازه سوراخ دکمه را در شانه ایجاد می‌کند تا بتواند آرتروسکوپ را از راه این سوراخ وارد شانه کند. مایع در آرتروسکوپ جریان دارد تا تصویر شفاف باشد و بتوان خونریزی را کنترل کرد. تصاویر آرتروسکوپ روی صفحه نمایشگر منعکس می‌شود تا جراح بتواند داخل شانه و آسیب وارده را ببیند. جراح پس از تشخیص دادن مشکل، برش دیگری را ایجاد می‌کند و وسایل ظریف جراحی را برای ترمیم آسیب وارد مفصل می‌کند. از وسایل مخصوص برای عمل‌هایی مانند تراش دادن، بریدن، گرفتن، بخیه زدن و گره زدن استفاده می‌شود. در بسیاری از موارد، دستگاه خاصی برای ثابت نگه داشتن بخیه روی استخوان به کار برده می‌شود. جراح برش‌ها را با نخ بخیه یا نوارهای مخصوص (شبیه به چسب زخم کوچک) می‌بندد و زخم را نوار پانسمان نرم و بزرگی می‌پوشاند.

مراقبت‌های بعد از آرتروسکوپی شانه


بیمار یک تا دو ساعت در اتاق ریکاوری تحت نظر گرفته می‌شود و سپس مرخص می‌شود. پرستار واکنش‌های بیمار را تحت نظر دهد و در صورت لزوم مسکن در اختیارش قرار می‌دهد. یکی از نزدیکان باید بیمار را به خانه برساند و حداقل یک شب از او مراقبت کند.

دوران نقاهت در خانه


اگرچه دوران نقاهت عمل آرتروسکوپی مفصل شانه غالباً سریع‌تر از جراحی باز است، بااین حال چند هفته طول می‌کشد تا مفصل شانه کاملاً بهبود یابد. درد و ناراحتی تا حداقل یک هفته پس از جراحی طبیعی است و اگر جراحی گسترده‌تری انجام شده باشد، چند هفته طول می‌کشد تا درد آرام شود. یخ درد و ورم را کمتر می‌کند. مسکن نیز در صورت لزوم تجویز می‌شود. داروهای مسکن بسیاری برای کنترل درد وجود دارند که از آن جمله می‌توان به داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs ) و داروهای بی‌حسی موضعی اشاره کرد. تسکین درد کمک می‌کند تا بیمار راحت‌تر باشد و بدن سریع‌تر التیام یابد. این داروها باید در صورت تجویز پزشک و طبق دستور مصرف شوند و مصرف آنها به محض احساس بهبود قطع شود. هرچند دراز کشیدن به پشت تاثیری بر روند التیام شانه ندارد، اما شانه در این وضعیت تحت کشش قرار می‌گیرد و بیمار احساس ناراحتی می‌کند. برخی بیماران در چند روز نخست پس از جراحی ترجیح می‌دهند که روی صندلی‌های با پشتی متحرک یا در حالت نیمه نشسته روی تخت استراحت کنند. پانسمان بزرگ شانه را چند روز پس از جراحی می‌توان با چسب زخم کوچک عوض کرد. اگر زخم ترشح نداشته باشد، استحمام اشکالی ندارد، اما بیمار باید دقت کند که زخم خیس نشود و همچنین چیزی روی زخم نکشد. شانه معمولاً با آتل یا وسیله مخصوص بی‌حرکت نگه داشته می‌شود تا آسیبی نبیند. جراح مدت زمان بستن آتل را تعیین می‌کند.

توانبخشی


توانبخشی-آرتروسکوپی-شانه

توانبخشی به بیمار کمک می‌کند که فعالیت‌های روزمره خود را سریع‌تر شروع کند. ورزش درمانی برای بازیابی قدرت و توانایی حرکتی شانه مفید است. جراح برنامه توانبخشی را با توجه به عمل جراحی انجام شده توصیه می‌کند. اگر ترمیم جراحی پیچیده‌تری انجام شده باشد، بهتر است متخصص طب فیزیکی بر ورزش درمانی نظارت داشته باشد. پشتکار و تلاش بیمار در دنبال کردن برنامه توانبخشی رمز موفقیت جراحی است.

عوارض


اکثر بیماران پس از آرتروسکوپی شانه دچار هیچ عوارضی نمی‌شوند. با این حال پس از این جراحی آرتروسکوپی شانه نیز مانند هر عمل دیگری، احتمال بروز عوارض وجود دارد که البته این عوارض معمولاً جزئی و قابل درمان‌ هستند. از عوارض احتمالی آرتروسکوپی شانه می‌توان به عفونت، خونریزی شدید، لخته شدن خون و آسیب دیدن عصب‌ها یا رگ‌ها اشاره کرد. جراح عوارض احتمالی را قبل از عمل به بیمار توضیح می‌دهد.