آرتروز مچ دست: تسکین درد با فراگیری روش ها و حرکات درمانی

آرتروز مچ

ساختار مفصل مچ دست پیچیده می‌باشد و از مفصل های کوچک متعدد تشکیل شده است. در صورتی که مفصل سالم باشد، استخوان‌ها هنگام حرکت به راحتی روی یکدیگر لغزیده و بوسیله غضروف نرمی که سطح مفصل را پوشش می‌دهد محافظت می‌شوند. آرتروز به این غضروف آسیب وارد می‌کند. با پیشرفت این عارضه، غضروف به تدریج از بین می‌رود. بدون وجود سطح نرم مفصل، استخوان‌ها به یکدیگر مالیده که منجر به آسیب غیر قابل جبران می‌شود. اگرچه درمانی برای آتروز وجود ندارد، روش‌های درمانی بسیاری برای تسکین علائم موجود هستند. برخی از این روشها ممکن است از تشدید آسیب‌دیدگی مفصل جلوگیری کنند. با استفاده از روش درمانی صحیح، بسیاری از افراد قادر به کنترل علائم و ادامه فعالیت های خود هستند.

احتمال ابتلا به آرتروز در صورت وجود عوامل زیر افزایش می‌یابد:

  • وجود درد ناشی از بیماری تخریبی مفاصل در یکی دیگر از اعضای خانواده
  • سال خوردگی
  • انجام کارهایی که نیاز به استفاده زیاد از دست دارند مانند کارهای صنعتی و تولیدی
  • وجود آسیب‌دیدگی دست

هرچه بیشتر از دست استفاده شود، مفاصل و غضروف محافظ آنها بیشتر دچار ساییدگی می‌شوند. همچنین در زنان احتمال بروز آرتروز بیشتر می‌باشد. وجود ناهنجاری مفصل یا آسیب‌دیدگی غضروف نیز احتمال بروز این عارضه را افزایش می‌دهد.

دکتر شهرستانی جراح و متخصص ارتوپد از جدیدترین روشها برای درمان و تسکین بیماری‌ها بهره می‌گیرد. برای بهره‌مندی از این خدمات و رزرو وقت با شماره‌های زیر تماس حاصل فرمایید.

02122383746 و 09334453393

بررسی علت های آرتروز مچ 


علت ارتروز مچ

بسیاری از آسیب‌دیدگی های مچ مانند دررفتگی  و پیچ‌خوردگی به راحتی بهبود پیدا می‌کنند. اگرچه ممکن است این عارضه‌ها مشکلاتی را در آینده ایجاد کنند. آسیب‌دیدگی باعث تغییر آناتومی مچ می‌شود و درنتیجه اجزای مچ نمی‌توانند به درستی عمل کنند. تغییرات ناشی از آسیب‌دیدگی باعث ساییدگی مفصل مچ می‌شوند. با گذر زمان، این ساییدگی بافت مفصل را تخریب می‌کند و منجر به آرتروز مچ می‌شود. پزشکان این نوع عارضه را آرتروز تخریبی پس از سانحه نیز می‌نامند. دررفتگی یا پیچ‌خوردگی شدید می‌تواند به غضروف مفصلی آسیب برساند. در صورتیکه فشار زیادی روی سطح غضروف وارد شود، ممکن است غضروف دچار کوفتگی شود. البته امکان دارد سطح غضروف تغییر شکل ندهد. آسیب معمولاً تا ماه‌ها بعد بروز نمی‌کند. برخی از مواقع آسیب‌دیدگی غضروف شدید می‌باشد. امکان دارد تکه‌های غضروف از استخوان جدا شوند. این تکه‌ها مجدداً رشد نخواهند کرد. معمولاً باید این تکه‌ها را بوسیله جراحی خارج کرد. در صورتیکه تکه‌های غضروف خارج نشوند ممکن است اطراف مفصل حرکت کرده و در آنجا گیر گنند. امکان دارد این تکه‌ها باعث درد شدید و آسیب بیشتر به سطح مفصلها شوند. بدن نمی‌تواند این حفره‌ها را در سطح غضروف به خوبی ترمیم کند.این حفره‌ها با بافت ناشی از زخم پر می‌شوند. بافت زخم به اندازه غضروف مفصلی لغزنده و ارتجاعی نمی‌باشد.

علائم و نشانه‌ها


علائم و نشانه‌ها

درد اصلی‌ترین نشانه آرتروز در هر مفصلی می‌باشد. در ابتدا درد در اثر فعالیت ایجاد می‌شود. بیشتر اوقات درد در هنگام انجام فعالیت کاهش پیدا می‌کند ولی پس از پایان فعالیت درد و خشکی افزایش پیدا می‌کنند. با تشدید عارضه، امکان دارد حتی موقع استراحت نیز درد احساس شود. ممکن است درد در خوابیدن مشکل ایجاد کند. امکان دارد مفاصل مچ دست ورم کنند و مچ خصوصاً پس از استفاده با مایعات پر شده و سفت شود. زمانی که همه غضروف های مفصلی باعث سایش سطح مفصل شوند، امکان دارد موقع حرکت مچ دست صدا شنیده شود. پزشکان این صدا را کریپتاسیون یا صدای مفاصل می‌نامند. در نهایت آرتروز بر حرکت مچ دست تأثیر می‌گذارد و مفصل مچ خشک شده و انجام حرکات خاصی دردناک خواهند شد. امکان دارد بیمار نتواند هنگام حمل اشیا در وضعیت خاص از مفصل خود استفاده کند. زیرا رفلکس درد، ماهیچه‌ها را در زمان قرارگیری مفصل در وضعیت دردناک، متوقف می‌کند. این اتفاق بدون آگاهی قبلی اتفاق می‌افتد و ممکن است بیمار هر چه در دست دارد را به زمین بیاندازد.

 

آرتروز مچ دست چگونه تشخیص داده می‌شود؟


تشخیص

تشخیص آرتروز مچ دست در ابتدا بوسیله بررسی سابقه پزشکی انجام می‌شود. پزشک در مورد درد، نحوه مداخله درد در زندگی روزمره و وجود مشکل مشابه در دیگر اعضای خانواده سوالاتی از شما می‌پرسد. بسیار اهمیت دارد که جزییات هرگونه آسیب‌دیدگی مچ دست را به پزشک اطلاع دهید؛ حتی اگر این آسیب های سال های پیش رخ داده باشند. سپس پزشک مفصل مچ دست و احتمالاً مفاصل دیگر بدن را معاینه خواهد کرد. ممکن است هنگام حرکت و معاینه مچ دست درد احساس شود. نحوه حرکت و قرارگیری و شناسایی محل دقیق درد در مچ اهمیت بسیار دارد. پزشک می‌تواند از تصویربرداری با اشعه ایکس استفاده کند. استفاده از اشعه ایکس معمولاً بهترین راه برای بررسی استخوان ها می‌باشد. اشعه ایکس به پزشک کمک می‌کند تا آسیب را ارزیابی کرده و تغییرات مفصل در طول زمان را بررسی کند. اشعه ایکس همچنین به پزشک در تشخیص مقدار باقیمانده غضروف مفصلی کمک می‌کند. چنانچه تردیدی در مورد علت آرتروز وجود داشته باشد، پزشک می‌تواند از آزمایش خون نیز استفاده کند. آزمایش خون می‌تواند بیماری های سیستمیک خاصی مانند آرتریت روماتوئید را تشخیص دهد.

 

روش‌های درمان


روش‌های درمان آرتروز مچ دست متفاوت می‌باشند. در ادامه به توضیح آنها می‌پردازیم :

 

درمان غیرجراحی 

تقریباً در تمامی موارد، پزشکان در ابتدا از درمان غیر جراحی استفاده می‌کنند. جراحی تا زمانی که کنترل علائم غیرممکن شود، انجام نمی‌شود. هدف درمان غیر جراحی کمک به کنترل درد و استفاده از مچ بدون آسیب‌دیدگی است.

 

مصرف دارو 

مصرف دارو

امکان دارد پزشک داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپیرین و ایبوپروفن را برای کنترل ورم و درد تجویز کند. از روش های دیگر مانند گرما درمانی نیز برای کنترل درد می‌توان استفاده کرد.

 

تزریق PRP

تزریق

یک روش غیر جراحی جدیدتر برای آرتروز مچ دست استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) می‌باشد. بر خلاف بیشتر داروها، پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود بیمار به دست می‌آید. مقدار کمی از خون از بیمار گرفته شده و با سانتریفیوژ، مقداری از خون جدا می‌شود. این خون شامل پلاکت، فاکتور رشد و دیگر مولکول هایی است که به بهود کمک می‌کند. این مواد به طور طبیعی در خون جریان دارند؛ البته روش PRP این مواد را به گونه‌ای متمرکز می‌کند که بتوان این مواد را دوباره به مچ دست تزریق کرد. می‌توان از تزریق پلاسمای غنی از پلاکت در پایه انگشت شست در افراد مبتلا به آرتروز مچ دست استفاده کرد. افرادی که با PRP درمان شده‌اند نسبت به کسانی که با تزریق دارونما درمان شده‌اند درد کمتر و قدرت بیشتر داشته و دارای عملکرد بهتری در مچ هستند. همچنین پلاسمای غنی از پلاکت باعث بهبود عملکرد استخوان ها کارپال (استخوان‌های مچ دست) در بیماران مبتلا به آرتروز می‌شود.

 

تزریق کورتیزون

تزریق کورتیزون

وجود آرتروز در یک مفصل کوچک نیز می‌تواند تأثیر زیادی در زندگی روزمره داشته باشد. برای مثال آرتروز در انگشتان می‌تواند باعث شود تا شما نتوانید قلم را در دست نگه داشته یا در یک جعبه را باز کنید. زانوی خشک یا دردناک باعث دشواری در راه رفتن می‌شود. تزریق مستقیم کورتیکواستروئید یا کورتیزون درون یک مفصل دردناک می‌تواند درد را به سرعت تسکین دهد. کورتیزون باعث تسکین التهاب، حرارت، قرمزی، درد و ورم در قسمت آسیب‌دیده یا ملتهب بدن می‌شود. تزریق کورتیزون سریع‌تر از قرصهای ضد التهاب باعث تسکین درد می‌شود. همچنین تزریق یک بار کورتیزون بر خلاف قرصها باعث ناراحتی معده نمی‌شود. هنگامیکه کورتیزون به یک مفصل تزریق شود، تاثیراتش بیشتر به همان مفصل محدود می‌شود.

 

فیزیوتراپی 

فیزیوتراپی

خدمات توانبخشی مانند فیزیوتراپی  نقش مهمی در درمان آرتروز مچ دست دارند. هدف اصلی این درمان کنترل علائم و تأمین سلامت مچ دست می‌باشد. امکان دارد برای تسکین درد و علائم عارضه از استراحت، حرارت یا ماساژ موضعی استفاده شود. از بریس‌های مخصوصی برای حفاظت از مچ و کاهش درد هنگام انجام فعالیت استفاده می‌شود. تمارین مربوط به محدوده حرکتی و ورزش های کششی باعث بهبود حرکتی مچ می‌شوند. ورزش‌های تقویتی برای بازو و دست هم باعث استحکام مچ و حفظات مفاصل در برابر ضربه و فشار می‌شوند. متخصص فیزیوتراپی نحوه انجام کارهای مختلف بدون وارد آمدن فشار بر مفاصل را به شما آموزش خواهد داد. برای کاهش درد بایستی انجام فعالیت های خود را محدود کنید. حتی ممکن است در صورتیکه در شغل خود با حرکات مکرر و سنگین با دست و مچ سر و کار داشته باشید، نیاز باشد تا شغل خود را تغییر دهید.

 

شاک ویو 

شاک ویو

شاک‌ویو در درمان آرتروز مچ بسیار مؤثر است. در این روش از یک سری ضربان با انرژی بالا در منطقه آسیب‌دیده استفاده می‌شود. شاک‌ویو عبارتست از ضربان امواج صدای فیزیکی (و نه الکتریکی). این روش یک واکنش التهابی ایجاد می‌کند. بدن با افزایش فعالیت متابولیک در اطراف قسمت دردناک واکنش نشان می‌دهد. این امر باعث تحریک و سرعت بخشیدن به روند بهبودی از طریق بهبود بازسازی بافتهای کلاژنی ناکارآمد مانند التهاب تاندون، نقاط ماشه‌ای و کشش های عضلانی می‌شود. شاک‌ویو بافت زخم را از بین برده و مانع از تجمع کلسیم در بافتهای بدن می‌شود. انتقال درد بوسیله مکانیزم های عصبی کاهش پیدا می‌کند (مهارسازی گیرنده‌های درد). این روش درمانی روند طبیعی بدن در بهبود را تحریک می‌کند. در نتیجه بیمار شاهد کاهش سریع درد و بهبود حرکتی می‌باشد. شاک‌ویو همچنین می‌تواند نیاز به انجام جراحی را رفع کند.

 

آب‌درمانی

آب‌درمانی  راهی مناسب برای درمان آرتروز مچ می‌باشد. این روش باعث کاهش خشکی مچ ناشی از آسیب‌دیدگی و آرتروز می‌شود. در آب فشار کمتری بر عضلات و مفاصل وارد می‌شود و برای کسانی که از آرتروز و درد مفصل رنج می‌برند بسیار مناسب است. آب گرم باعث افزایش جریان خون هنگام تمرین شده و شناور بودن در آب بدون وارد شدن فشار نالازم از مفاصل و عضلات محافظت می‌کند. همچنین آب گرم باعث کاهش سختی مفاصل شده و عضلات و تاندون های دردناک را تسکین می‌دهد. تمرین‌های حرکتی مفصل مچ و انگشتان در آب بسیار مفید می‌باشد.

 

 

جراحی

جراحی

در صورتیکه درد قابل کنترل نباشد، احتمالاً از جراحی استفاده می‌شود. در مورد آرتروز مچ دست از یک جراحی منفرد استفاده نمی‌شود. ساختار مچ پیچیده می‌باشد و آسیب های گوناگونی می‌توانند منجر به آرتروز شوند. درنتیجه روش های جراحی مختلفی برای درمان مفصل دردناک مچ در نظر گرفته می‌شوند. انتخب روش مناسب جراحی به نوع مشکل زمینه‌ساز بستگی دارد و همچنین اینکه که چه مقدار از مفصل مچ آسیب دیده باشد و شما چگونه از مچ خود استفاده می‌کنید. در برخی از موارد، افراد مبتلا به آرتروز مچ دست پس از آسیب‌دیدگی اولیه اقدام به انجام جراحی کرده‌اند. امکان دارد انجام جراحی در گذشته استخوان های شکسته یا رباط های پاره‌شده را ترمیم کرده باشد و یا دست کم آرتروز مچ دست را به تعویق انداخته باشد. جراحی انجام شده در گذشته در انتخاب روش جراحی مناسب در حال حاضر تعیین‌کننده می‌باشد. چنانچه آرتروز باعث آسیب تنها یک یا دو استخوان کوچک کارپال شده باشد، امکان دارد تنها از جراحی ویژه‌ای استفاده شود که تنها بر این استخوانها تمرکز دارد. چنانچه آرتروز باعث آسیب‌دیدگی بیشتر قسمت های مچ شده باشد، پزشک احتمالاً از فیوژن مچ دست یا مفصل مصنوعی مچ دست استفاده خواهد کرد. در صورتیکه مفصل مچ دست آنچنان دردناک شود که حرکت دادن مچ دشوار شود، امکان دارد پزشک از فیوژن مفصل دست استفاده کند.

 جراحی آرتروسکوپی مچ دست در آرتروز اولنوکارپال

در بیشتر موارد آرتروز مچ از جراحی آرتروسکوپی استفاده می‌شود. البته این جراحی پیچیده و دشوار می‌باشد و بایستی تنها بوسیله جراحان متخصص انجام شود.

 

جراحی آرتروسکوپی مچ دست به صورت سرپایی و تحت بیحسی منطقه‌ای انجام می‌شود. در مورد آرتروز اولنوکارپال، جراح از آرتروسکوپی رادیوکارپال استفاده می‌کند. تنها به چند برش 2 تا 3 میلی‌متری نیاز می‌باشد. بوسیله ورودی اولنار می‌توان آرتروز را مشاهده کرد. اولین قدم خارج کردن لایه سینوویال می‌باشد. برای تسکین درد می‌توان فلپ غضروف را از لونیت جدا کرد. جراحی بوسیله کوتاه کردن لونیت در سطح مشترک با مچ دست ادامه پیدا می‌کند. برای این کار رباط TFCC در قسمت رادیال سوراخ می‌شود. سپس ورودی دوم رادیو-اولنار با فاصله 8 میلی‌متر از ورودی رادیوکارپال باز می‌شود تا بتوان بخش انتهایی پایینی اولنا را خارج کرد. در این حالت می‌توان پارگی اولنار فوویا از رباط TFCC را به روش آرتروسکوپی ترمیم کرد. پس از پایان جراحی، برش‌ها بوسیله چسب مخصوص Ster-istrip بسته می‌شوند. استفاده از بخیه در جراحی مچ ضروری نمی‌باشد.

 

توانبخشی پس از جراحی 

توانبخشی پس از جراحی

دست و مچ شما پس از جراحی بوسیله پد مخصوص و آتل بسته خواهند شد. امکان دارد تا3  ماه پس از جراحی به جلسات کاردرمانی یا فیزیوتراپی نیاز باشد. جلسات اولیه درمانی بر کنترل درد و ورم پس از جراحی تمرکز دارند. سپس ورزش هایی برای تقویت عضلات اطراف مفصل مچ انجام خواهند شد. همچنین تمارینی برای بهبود کنترل حرکت های ظریف و مهارت حرکتی دست انجام می‌شوند. متخصص فیزیوتراپی روش‌هایی برای انجام فعالیتها بدون ایجاد مشکل برای مفصل مچ به شما آموزش خواهد داد.

 

تمرین و ورزش

انگشتهای خشک و دردناک بر نحوه استفاده از دست تأثیر گذاشته و انجام فعالیت های روزانه را دچار مشکل می‌کنند. ورزش‌های مربوط به دامنه حرکتی برای افراد مبتلا به آرتروز مچ دست مفید می‌باشد. این تمرینها را جهت حفظ انعطاف‌پذیری دستان، چند بار در روز انجام دهید.

 

خم کردن بند انگشتان

خم کردن بند انگشتان

بندهای میانی انگشتان خود را مانند حرکت چنگ زدن خم کنید. سپس انگشتان خود را دوباره صاف کنید.

 

مشت کردن دست 

مشت کردن دست

انگشتان دست خود را مشت کرده و سپس انگشت ها را به حال اول خود برگردانید. برای جلوگیری از ایجاد درد این تمرین را آهسته انجام دهید.

لمس نوک انگشتان 

لمس نوک انگشتان

با انگشت شست خود، نوک انگشت های دیگر را لمس کنید. در صورتیکه کشش انگشت ها دردناک می‌باشد، این کار را با فشار انجام ندهید.

حرکت دستها روی دیوار 

حرکت دستها روی دیوار

انگشتان خود را روی دیوار مانند حرکت راه رفتن به سمت بالا حرکت دهید و سپس به پایین برگردانید.